GS.TS U90 dành cả đời “ra đồng” để phát triển cây lúa và phân bón

GS.TS Mai Văn Quyền (trái) đã có rất nhiều đóng góp cho ngành nông nghiệp Việt Nam. Ảnh: Báo Long An

Sinh năm 1938 tại vùng đất nghèo Quảng Trị đã thôi thúc GS.TS Mai Văn Quyền theo ngành nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp đại học năm 1964, ông được phân công về Viện Khoa học Nông nghiệp có trụ sở tại Văn Điển, Hà Nội. Đây là giai đoạn ông và các đồng nghiệp đã có những đóng góp rất quan trọng trong việc tăng năng suất cây lúa để đảm bảo nguồn lương thực cung cấp cho chiến trường miền Nam vô cùng khốc liệt.

Đầu tiên, ông và các đồng nghiệp đã tìm ra được nguyên nhân gây ra bệnh vàng lụi lúa là do virus do rầy xanh đuôi đen chích hút hết nhựa cây và truyền virus vào để phá hoại lúa. Để hạn chế, đầu tiên phải diệt rầy và chọn giống lúa kháng rầy. Đồng thời, cây lúa cần phải được sử dụng biện pháp liên hoàn là chế độ phân bón và quản lý nước tốt để có thể phát triển.

Tiếp đó, GS.TS Mai Văn Quyền cùng các nhà khoa học đã góp công lớn trong việc tăng năng suất lúa, đó là biến phân lân thành phân đạm bằng cách nuôi bèo hoa dâu. Phương pháp này dùng phân lân sẵn có phối hợp cùng tro bếp để nuôi bèo hoa dâu, sau đó, dùng chính bèo hoa dâu vùi vào đất để thay phân, cung cấp đạm và các chất dinh dưỡng cần thiết cho ruộng vụ lúa xuân. Đây chính là tiền đề để miền Bắc tăng năng suất lúa từ 3,2 lên 5 triệu tấn lúa nhằm đảm bảo lương thực cung cấp cho chiến trường.

Sau giải phóng miền Nam, đến năm 1978, ông đã bảo vệ thành công luận án phó tiến sỹ (nay là tiến sỹ) về sinh lý cây trồng tại Viện Sinh lý thực vật PoPop, Sofia, Bulgaria. Đến năm 1979 ông được giao trọng trách Nam tiến để xây dựng và phát triển cơ sở cho Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp khu vực miền Nam.

Tại vựa lúa của cả nước, ông đã có những đóng góp quan trọng để tìm ra giải pháp tăng năng suất và chất lượng ở các vùng đất vị nhiễm phèn nặng. Bộ giải pháp liên hoàn dùng giống kháng phèn, gieo sạ sớm khi lũ vừa rút, sử dụng phân lân liều cao, dùng nước ngọt rửa và ém phèn, xẻ rảnh xả phèn để khắc phục đã giúp năng suất lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long tăng cao và ổn định.

Đến năm 1996, ông được Nhà nước phong tặng chức danh Giáo sư. Trong cuộc đời làm khoa học, giảng dạy, GS.TS Mai Văn Quyền là tác giả của 35 bài báo khoa học công bố trong nước và quốc tế, 6 sách chuyên khảo và nhiều bài phổ biến khoa học trong lĩnh vực phân bón và cây trồng trên báo chí. Đào tạo 12 tiến sỹ khoa học nông nghiệp, nhiều thạc sỹ, kỹ sư nông học.

Sau khi về hưu, GS.TS Mai Văn Quyền tiếp tục cống hiến bằng việc trở thành Chủ tịch Hội đồng khoa học kỹ thuật của Công ty Cổ phần phân bón Bình Điền.

Năm 1999, sau khi về hưu, ông được mời về làm Chủ tịch Hội đồng khoa học kỹ thuật của Công ty Cổ phần phân bón Bình Điền với mục tiêu cải tiến, nâng cấp các loại phân bón mang thương hiệu Đầu Trâu của Bình Điền.

Bằng sự say mê đồng ruộng, GS. TS Mai Văn Quyền cùng các cộng sự là các nhà khoa học, cán bộ của Bình Điền đã nghiên cứu, phát triển các loại phân bón giúp nâng cao năng suất cây trồng, đồng thời có giá cả phù hợp để tiếp tục đồng hành cùng bà con nông dân.

Đặc biệt, trong những năm gần đây với định hướng “Nông nghiệp xanh”, giảm phát thải khí nhà kính của Chính phủ, GS. TS Mai Văn Quyền cùng Công ty Bình Điền, Hội đồng khoa học tiếp tục chuyên tâm nghiên cứu phân bón Đầu Trâu theo hướng xanh, bền vững, đặc biệt phải giữ ổn định hiệu quả phân bón trên cây trồng, qua đó nhận được sự ủng hộ ngày một lớn của người tiêu dùng với những sản phẩm vừa ích nước, vừa lợi nhà.