Giá gạo xuất khẩu liên tục giảm từ cuối năm 2024 đến nay - Ảnh minh họa.

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang ở mức thấp nhất trong vòng 2 năm qua, kéo theo giá lúa trong nước giảm mạnh. Điều này tạo nên áp lực lớn cho nông dân, thương lái và doanh nghiệp, đặc biệt là khi vụ lúa Đông Xuân – vụ chính trong năm tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) – đang bước vào giai đoạn thu hoạch.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu liên tục giảm từ cuối năm 2024 đến nay. Gạo 5% tấm hiện chỉ còn 460 USD/tấn, giảm khoảng 60 USD/tấn chỉ trong vòng 1 tháng. Tương tự, giá gạo 25% tấm cũng giảm mạnh, xuống còn 432 USD/tấn.

Sự sụt giảm này được cho là do nhiều yếu tố tác động. Các quốc gia nhập khẩu gạo lớn đang có xu hướng tiết kiệm, hạn chế nhập khẩu gạo giá cao. Philippines và Indonesia, hai thị trường tiêu thụ gạo lớn của Việt Nam, đã tăng cường nhập khẩu trong năm 2024 để đảm bảo an ninh lương thực, nên nhu cầu nhập khẩu trong thời gian này giảm.

Bên cạnh đó, việc Ấn Độ mở cửa xuất khẩu gạo trở lại với nguồn cung dồi dào, giá rẻ cũng tạo áp lực cạnh tranh lớn. Gạo Ấn Độ đang được Philippines xem xét để ký kết hợp đồng nhập khẩu với số lượng lớn.

Giá lúa trong nước cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Lúa thường tại ruộng hiện chỉ còn hơn 6.400 đồng/kg, giảm gần 300 đồng/kg so với cuối tháng 12/2024. Các loại lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, OM5451 cũng giảm mạnh, từ mức 9.000-9.300 đồng/kg xuống còn 5.800-6.500 đồng/kg.

Tình hình này khiến nhiều thương lái e ngại ký hợp đồng thu mua lúa với nông dân. Nhiều hợp đồng đã ký kết trước đó phải thương lượng lại, thậm chí chấp nhận mất tiền cọc để hủy hợp đồng.

Dự báo, giá gạo xuất khẩu có thể tiếp tục giảm trong năm 2025 do áp lực từ nguồn cung gạo giá rẻ của Ấn Độ. Điều này có thể kéo theo sự sụt giảm của phân khúc gạo chất lượng cao, gạo thơm.

Trước tình hình này, các doanh nghiệp cần chủ động về tài chính, xem xét việc dự trữ lúa gạo khi giá thấp. Về phía Nhà nước, cần có chính sách hỗ trợ lãi suất để doanh nghiệp có thể tăng cường dự trữ, góp phần bình ổn giá lúa gạo.

Mặc dù vậy, vẫn có những tín hiệu lạc quan. Gạo Việt Nam đã được định vị ở phân khúc khác so với Ấn Độ, Thái Lan. Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo Philippines, thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, vẫn sẽ tăng nhập khẩu trong năm 2025.