Gần một tháng sau lệnh xử phạt, hồ thủy lợi đập Đầm Xanh vẫn “ngập đất thải”.

Theo ghi nhận của phóng viên vào chiều ngày 31/12, diện tích hồ thủy lợi đập Đầm Xanh bị đơn vị thi công nâng cấp tuyến đường Quốc lộ 32C tự ý san lấp, đổ đất lấn chiếm đến nay vẫn chưa nạo vét xong theo đúng Quyết định xử phạt của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai ký ngày 12/12.

Như đã phản ánh, trong quá trình thi công nâng cấp mở rộng tuyến đường Quốc lộ 32C đoạn Tổ dân phố Ngòi Đong 1, phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai, Chủ đầu tư là Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Lào Cai và đơn vị thi công là Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Yên Bái đã tự ý san lấp, đổ đất xuống hồ thủy lợi đập Đầm Xanh, khiến cho một phần diện tích mặt nước xanh của hồ biến thành màu đỏ của đất.

Trong bản kết luận của các đơn vị liên quan làm việc vào ngày 3/11 tại UBND phường Âu Lâu cho thấy, tổng khối lượng đất thải đã đổ xuống hồ thủy lợi đập Đầm Xanh là khoảng trên 31.000 m³ đất đá, san lấp trực tiếp vào 03 ngách của hồ chứa, với tổng diện tích bị san lấp khoảng trên 0,61 ha.

Sau khi kiểm tra, làm việc với các đơn vị liên quan, ngày 12/12, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai đã ra quyết định số 1036/QĐ-XPHC xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy lợi đối với Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Yên Bái số tiền 80 triệu đồng, vì hành vi tự ý san lấp, đổ đất thải xuống lòng hồ chứa nước công trình thủy lợi đập Đầm Xanh, phường Âu Lâu. Ngoài ra, buộc công ty này phải khắc phục hậu quả, hoàn thành trước ngày 31/12/2025.

Đơn vị thi công mới chỉ thực hiện nạo vét “chiếu lệ” tại 1/2 vị trí trong tổng số 3 điểm đổ thải trái phép.

Dù thời hạn khắc phục theo quyết định của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai đã qua, nhưng tính đến nay 31/12, việc khắc phục hậu quả tại hồ thủy lợi đập Đầm Xanh vẫn diễn ra hết sức hời hợt. Khảo sát tại hiện trường cho thấy, đơn vị thi công mới chỉ thực hiện nạo vét “chiếu lệ” tại 1/2 vị trí trong tổng số 3 điểm đổ thải trái phép. Quan sát bằng mắt thường cũng dễ dàng nhận thấy sự sơ sài trong công tác hoàn nguyên: Mặt hồ vẫn đục ngầu, bùn đất tồn dư đóng cặn lớp dày, cho thấy nỗ lực khắc phục của đơn vị này chỉ mang tính đối phó.

Trao đổi nhanh với phóng viên, lãnh đạo UBND phường Âu Lâu cho biết, Phường đã kiểm tra lại và đúng như phóng viên phản ánh, hiện đơn vị thi công vẫn đang hoàn tất việc nạo vét đất thải. Đơn vị cũng nhận trách nhiệm và khẳng định sẽ hoàn thành trong thời gian sớm nhất”.

Trong khi đó, Ông Nguyễn Quốc Thịnh – Giám đốc Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Yên Bái cho rằng: “Việc đơn vị chậm trễ nạo vét đất thải trong hồ thủy lợi đập Đầm Xanh là do bùn thải bị ướt, không thể làm nhanh theo dúng tiến độ. Đơn vị sẽ hoàn tất trả lại nguyên trạng hồ thủy lợi trong một đến hai ngày nữa”.

Theo quan sát, mặt hồ vẫn đục ngầu, bùn đất tồn dư đóng cặn lớp dày, cho thấy nỗ lực khắc phục của đơn vị này chỉ mang tính đối phó.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Hoàng Văn Hà – Công ty Luật ARC Hà Nội cho biết: Trong trường hợp đơn vị thi công cố tình không thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, pháp luật không cho phép “dừng lại” ở mức phạt tiền. Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 (hiện đang có hiệu lực) nêu rõ:

Theo Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định các biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó bao gồm: buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, công trình; buộc tháo dỡ, di dời vật liệu, công trình vi phạm; buộc thực hiện các biện pháp nhằm khắc phục tình trạng gây ảnh hưởng đến môi trường, tài nguyên và lợi ích công cộng. Đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với tổ chức vi phạm.

Trường hợp tổ chức vi phạm không tự nguyện chấp hành, Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định rõ: cá nhân, tổ chức bị xử phạt mà không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt và quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả thì bị cưỡng chế thi hành. Tiếp đó, Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính cho phép cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế như: cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, cưỡng chế tháo dỡ, cưỡng chế khôi phục lại tình trạng ban đầu; toàn bộ chi phí cưỡng chế do chính tổ chức vi phạm chi trả.

Luật sư Hoàng Văn Hà – Công ty Luật ARC Hà Nội.

Như vậy, trong trường hợp đơn vị thi công san lấp hồ thủy lợi cố tình chây ì, không khắc phục hậu quả, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bắt buộc phải áp dụng biện pháp cưỡng chế theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, thay vì chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở hay xử phạt bổ sung. Đây không phải là quyền tùy nghi, mà là trách nhiệm pháp lý nhằm bảo vệ tài sản công, bảo vệ công trình thủy lợi và lợi ích chính đáng của cộng đồng dân cư.

Từ góc độ pháp lý, vụ việc tại hồ thủy lợi đập Đầm Xanh cho thấy rõ một nguyên tắc xuyên suốt của pháp luật hiện hành: xử phạt tiền không phải là đích đến cuối cùng, mà khôi phục lại trật tự quản lý ban đầu mới là mục tiêu cốt lõi. Khi người vi phạm không tự giác chấp hành, pháp luật đã trao đầy đủ công cụ cưỡng chế cho cơ quan quản lý Nhà nước để buộc việc khắc phục hậu quả phải được thực hiện đến cùng.

Chỉ khi các biện pháp cưỡng chế này được áp dụng nghiêm minh, kịp thời, pháp luật mới thực sự phát huy vai trò bảo vệ công trình thủy lợi, bảo vệ tài nguyên đất đai và giữ vững kỷ cương trong quản lý Nhà nước./.