Dự án chanh dây vàng Eden được kỳ vọng trở thành ngành hàng nông sản xuất khẩu mới

Toàn cảnh dự án

Theo tài liệu giới thiệu dự án của Eden Farm, mô hình này được xây dựng với mục tiêu hình thành chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ chanh dây vàng theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ và phát triển bền vững.

Trong hơn hai thập niên qua, khu vực tỉnh Bình Thuận (cũ) được xem là “thủ phủ thanh long” của Việt Nam với hàng chục nghìn hecta canh tác, tạo sinh kế cho rất nhiều hộ nông dân và đóng góp lớn cho xuất khẩu trái cây của cả nước. Thời kỳ hoàng kim của thanh long từng giúp nông dân địa phương có thu nhập cao, hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ngành hàng này bắt đầu bộc lộ nhiều hạn chế như tình trạng dư cung, phụ thuộc mạnh vào một số thị trường truyền thống, chi phí đầu vào tăng cao và đặc biệt là thiếu quy hoạch vùng trồng đạt tiêu chuẩn quốc tế. Những khó khăn này khiến nhu cầu chuyển đổi cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và xu thế thị trường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Từ thực tế đó, Eden Farm lựa chọn chanh dây vàng như một hướng đi mới cho nông nghiệp khu vực này. Theo tài liệu dự án, đây là loại cây đang có nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh trên thị trường quốc tế nhờ khả năng ứng dụng đa dạng trong ngành thực phẩm và đồ uống. Chanh dây không chỉ được tiêu thụ dưới dạng trái tươi mà còn là nguyên liệu cho nước ép, sữa chua, bánh kẹo, thực phẩm chế biến và nhiều dòng đồ uống cao cấp. Các thị trường như Thái Lan, Đài Loan, Nhật Bản cùng nhiều quốc gia tại châu Âu, Trung Đông và Úc đang có nhu cầu nhập khẩu mặt hàng này. Điều đó mở ra tiềm năng hình thành một ngành hàng nông sản mới có giá trị cao cho Việt Nam.

Mô hình mới giúp người nông dân địa phương có thêm sự lựa chọn ngoài trồng Thanh long truyền thống

Điểm đáng chú ý của dự án là không chỉ dừng lại ở việc vận động nông dân chuyển đổi cây trồng, mà hướng tới xây dựng toàn bộ chuỗi giá trị chanh dây vàng. Theo Eden Farm, để một ngành hàng nông nghiệp phát triển bền vững cần có sự đồng bộ từ vùng trồng, công nghệ, chế biến đến thị trường tiêu thụ. Dự án vì vậy được thiết kế như một hệ sinh thái liên kết, trong đó nông dân không còn sản xuất riêng lẻ mà tham gia vào chuỗi sản xuất có quy chuẩn kỹ thuật, dữ liệu quản lý và đầu ra rõ ràng.

Khu vực Bình Thuận cũ ( nay là tỉnh Lâm Đồng) được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển chanh dây vàng. Tài liệu dự án cho rằng địa phương sở hữu khí hậu nhiều nắng, đất đai phù hợp, kinh nghiệm canh tác cây leo từ thanh long và hệ thống hạ tầng nông nghiệp sẵn có. Đây là nền tảng thuận lợi để chuyển đổi sang mô hình sản xuất mới mà không phải đầu tư lại toàn bộ từ đầu. Tuy nhiên, Eden Farm cũng nhấn mạnh rằng để thành công cần đồng thời giải quyết các yếu tố như tổ chức vùng trồng, quy trình kỹ thuật, quản lý dữ liệu và xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định.

Dự án “Liên kết trồng chanh dây vàng – Eden” được triển khai dựa trên hệ sinh thái của VPEB Greenhouse – đơn vị đã phát triển hơn 100 hecta hạ tầng nông nghiệp. Song song đó, Eden Farm xây dựng trang trại nghiên cứu và thực nghiệm nhằm hoàn thiện quy trình canh tác trước khi nhân rộng mô hình liên kết với nông dân. Các hình ảnh trong tài liệu cho thấy dự án hướng đến mô hình nông nghiệp công nghệ cao với nhà màng, hệ thống quản lý dữ liệu số hóa và quy trình chăm sóc được chuẩn hóa.

Một trong những điểm nhấn của dự án là ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc thông qua nền tảng Eden Hub – doanh nghiệp khoa học công nghệ của tỉnh Lâm Đồng. Người tiêu dùng có thể quét mã để theo dõi thông tin vùng trồng, quy trình sản xuất và dữ liệu sản phẩm. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch của các thị trường cao cấp cũng như nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Không chỉ có doanh nghiệp đầu mối, chương trình liên kết còn có sự tham gia của nhiều đối tác trong chuỗi cung ứng. Theo tài liệu dự án, lĩnh vực dinh dưỡng cây trồng có sự đồng hành của Phân bón Miền Nam; giải pháp sinh học được cung cấp bởi Hưng Thịnh – đơn vị phân phối enzyme nông nghiệp từ Ấn Độ; công nghệ tưới đến từ Green Agritech với giải pháp Israel; trong khi lĩnh vực tài chính và xuất khẩu có sự tham gia của VPBank và FarmNet.

Đặc biệt, FarmNet được giới thiệu là startup fintech nông nghiệp đã gọi vốn khoảng 70 triệu USD trong năm 2025 và sở hữu nền tảng FarmGate hỗ trợ tài chính, thu mua và xuất khẩu nông sản. Eden Farm cho biết hai bên đã hợp tác từ trước vòng gọi vốn này nhằm xây dựng đầu ra và nguồn lực tài chính cho chương trình liên kết. Điều này cho thấy dự án không chỉ hướng đến sản xuất mà còn chú trọng khả năng thương mại hóa và mở rộng thị trường quốc tế.

Theo sơ đồ chuỗi giá trị được công bố, dự án bao gồm toàn bộ các công đoạn từ giống, vật tư, sản xuất trang trại, quản lý dữ liệu sản xuất, thu hoạch – sơ chế, chế biến đến xuất khẩu. Eden Farm khẳng định dự án được thiết kế để kết nối toàn bộ chuỗi giá trị này, qua đó tạo nên mô hình nông nghiệp liên kết khép kín thay vì sản xuất manh mún như trước đây.

Quà tặng khi đến tham quan, du lịch tại Eden Farm

Có thể thấy, “Liên kết trồng chanh dây vàng – Eden” không đơn thuần là một dự án chuyển đổi cây trồng mà còn là tham vọng xây dựng một ngành hàng nông nghiệp mới cho tỉnh Lâm Đồng. Trong bối cảnh ngành thanh long đối mặt nhiều biến động, việc tìm kiếm cây trồng có giá trị cao, phù hợp khí hậu địa phương và đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu được xem là hướng đi cần thiết. Nếu triển khai hiệu quả, mô hình này có thể mở ra cơ hội tái cấu trúc nông nghiệp tỉnh nhà theo hướng hiện đại, công nghệ cao và gắn chặt với chuỗi giá trị toàn cầu./.