Đồng Nai thúc đẩy phát triển dược liệu, hướng tới chuẩn GACP trước năm 2030

Ảnh minh họa

Xây dựng vùng dược liệu phù hợp với lợi thế địa phương

Theo định hướng được đưa ra, thành phố Đồng Nai sẽ tập trung rà soát, đánh giá các điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn gen và kinh nghiệm sản xuất để xác định những loại dược liệu có lợi thế phát triển.

Các loại dược liệu được lựa chọn phải có giá trị kinh tế, giá trị sử dụng cao, có nhu cầu trong sản xuất thuốc, thuốc cổ truyền và vị thuốc cổ truyền. Trên cơ sở đó, địa phương nghiên cứu xây dựng, mở rộng các vùng nuôi trồng, thu hái dược liệu theo hướng tập trung, ổn định và phù hợp với điều kiện từng khu vực.

Định hướng phát triển không chỉ dừng ở khâu sản xuất nguyên liệu mà gắn với bảo tồn nguồn gen, phát triển giống, chế biến, tiêu thụ sản phẩm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Đặc biệt, thành phố yêu cầu chú trọng yếu tố khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong quá trình lựa chọn, phát triển vùng dược liệu. Việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật được khuyến khích từ khâu chọn, tạo và nhân giống đến nuôi trồng, chăm sóc, thu hái, sơ chế và bảo quản nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và ổn định nguồn nguyên liệu.

Cùng với đó, công nghệ được định hướng ứng dụng trong bảo tồn nguồn gen, nhất là những loài dược liệu quý, đặc hữu hoặc có nguy cơ suy giảm nguồn gen. Thành phố cũng khuyến khích xây dựng cơ sở dữ liệu về vùng trồng, nguồn gen, giống, quy trình sản xuất và chất lượng dược liệu để phục vụ quản lý, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Chủ động lộ trình đáp ứng GACP trước năm 2030

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chuẩn bị các điều kiện thực hiện lộ trình GACP trước ngày 1/1/2030.

Theo đó, ngành Y tế sẽ rà soát, thống kê các cơ sở nuôi trồng, thu hái dược liệu và khai thác dược liệu tự nhiên trên địa bàn, trong đó tập trung vào các vùng dược liệu lớn, cơ sở có quy mô lớn và những đơn vị cung cấp nguyên liệu cho sản xuất thuốc, thuốc cổ truyền, vị thuốc cổ truyền.

Ngành khoa học và công nghệ được giao phối hợp hỗ trợ các cơ sở nuôi trồng, thu hái, sơ chế dược liệu ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển giao quy trình kỹ thuật phù hợp. Trong đó, ưu tiên các vùng dược liệu tập trung, cơ sở quy mô lớn và những sản phẩm có tiềm năng trở thành sản phẩm chủ lực của địa phương.

Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng, nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng cũng được đặt ra nhằm nâng cao tính minh bạch của chuỗi sản xuất.

Các tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, kinh doanh dược liệu được yêu cầu chủ động đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực, quy trình kỹ thuật và hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với nguyên tắc, tiêu chuẩn GACP.

Hình thành chuỗi giá trị từ vùng trồng đến sản phẩm

Bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu, thành phố Đồng Nai định hướng hỗ trợ dược liệu theo chuỗi giá trị, từ giống, nuôi trồng, thu hái, sơ chế đến chế biến, sản xuất thuốc và tiêu thụ.

Các nguồn lực, chương trình, đề án và chính sách hỗ trợ của Trung ương và địa phương sẽ được nghiên cứu, lồng ghép để hỗ trợ phát triển giống chất lượng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đào tạo, tập huấn, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng vùng dược liệu đáp ứng GACP và tăng cường liên kết giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp với các cơ sở sản xuất thuốc.

Địa phương cũng khuyến khích nghiên cứu, phát triển các sản phẩm dược liệu theo hướng chế biến sâu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thương mại hóa. Doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân được khuyến khích tiếp nhận công nghệ phù hợp với quy mô sản xuất, từng bước đổi mới thiết bị và quy trình.

Việc xây dựng thương hiệu, đăng ký và khai thác quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm, nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp hữu ích và các tài sản trí tuệ liên quan đến dược liệu cũng được xác định là một hướng đi cần được quan tâm.

Đáng chú ý, thành phố khuyến khích hình thành mối liên kết giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - người sản xuất - tổ chức khoa học và công nghệ, tạo điều kiện thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả khoa học.

Tăng cường quản lý chất lượng, nguồn gốc dược liệu

Song song với phát triển sản xuất, công tác quản lý, kiểm tra và giám sát dược liệu sẽ được tăng cường.

Ngành Y tế được giao chủ trì quản lý hoạt động nuôi trồng, thu hái, khai thác, sơ chế, bảo quản và kinh doanh dược liệu; kiểm soát chất lượng, nguồn gốc, tiêu chuẩn và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Các cơ sở sản xuất sẽ được hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy trình quản lý chất lượng theo quy định. Những trường hợp vi phạm sẽ được chấn chỉnh, xử lý theo quy định pháp luật.

UBND các xã, phường được yêu cầu rà soát, xác định các vùng dược liệu trọng điểm, những loại dược liệu có lợi thế, cơ sở có tiềm năng đáp ứng GACP, đồng thời xác định nhu cầu hỗ trợ đầu tư, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và xây dựng lộ trình thực hiện đến ngày 1/1/2030.

Gắn phát triển dược liệu với bảo tồn và nâng cao giá trị

Thành phố Đồng Nai cũng yêu cầu tiếp tục triển khai các kế hoạch về bảo tồn, phát triển và ứng dụng dược liệu đã được ban hành, trong đó có Kế hoạch số 330/KH-UBND ngày 11/10/2024 về bảo tồn và phát triển dược liệu tỉnh Đồng Nai đến năm 2025, định hướng đến năm 2035; Kế hoạch số 181/KH-UBND ngày 23/7/2026 về bảo tồn, phát triển dược liệu và ứng dụng dược liệu trong 6 tháng cuối năm 2026 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2027.

Trên cơ sở rà soát thực tế, các địa phương sẽ lựa chọn những vùng, loài dược liệu và cơ sở có tiềm năng để ưu tiên nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển giao kỹ thuật, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu.

Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được kỳ vọng tạo nền tảng để Đồng Nai phát triển vùng dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, đồng thời bảo tồn nguồn gen và tạo thêm sinh kế cho người dân. Việc chuẩn bị sớm cho lộ trình GACP cũng được xem là bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguyên liệu, tăng khả năng truy xuất và từng bước hình thành chuỗi dược liệu có giá trị cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường và ngành sản xuất dược trong những năm tới./.