Diện tích đất trồng lúa đã bị san lấp trái phép - Ảnh minh họa

Việc công khai các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, hạn chế tình trạng vi phạm kéo dài, tái diễn và thiếu minh bạch trong quá trình xử lý.

Theo văn bản chỉ đạo mới của UBND thành phố Đồng Nai, các xã, phường trên địa bàn được yêu cầu thực hiện công khai đầy đủ thông tin về các trường hợp vi phạm cũng như kết quả khắc phục hậu quả theo quy định của Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 49/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Điểm đáng chú ý là phạm vi công khai không chỉ dừng ở hành vi vi phạm mà còn bao gồm cả quá trình và kết quả khắc phục. Đây được xem là bước tiến trong việc nâng cao trách nhiệm của người vi phạm, đồng thời giúp người dân theo dõi, giám sát việc chấp hành các quyết định xử lý của cơ quan chức năng.

Theo chỉ đạo của UBND thành phố, UBND các xã, phường có trách nhiệm tổng hợp, gửi thông tin các trường hợp vi phạm đến cơ quan báo chí địa phương để đăng tải trên Cổng thông tin điện tử thành phố. Trong bối cảnh Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường chưa hoàn tất việc kết nối dữ liệu với các địa phương, các nội dung công khai cũng sẽ được gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo Bộ thực hiện công khai trên cổng thông tin điện tử của Bộ khi hệ thống vận hành đồng bộ.

Việc thiết lập cơ chế công khai hai cấp được đánh giá sẽ góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội theo dõi việc thực thi pháp luật về đất đai một cách minh bạch hơn.

Đối với các nhiệm vụ được giao, thì Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm tổng hợp dữ liệu từ các địa phương để báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phục vụ công tác công khai trên phạm vi toàn quốc.

Việc phân công rõ trách nhiệm giữa chính quyền cơ sở, cơ quan chuyên môn và cơ quan báo chí được kỳ vọng sẽ bảo đảm quá trình công khai được thực hiện thống nhất, liên tục và hạn chế tình trạng chậm trễ hoặc bỏ sót thông tin.

Ở góc độ quản lý nhà nước, công khai thông tin vi phạm được xem là một trong những biện pháp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong lĩnh vực đất đai, lĩnh vực vốn tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh khiếu kiện, tranh chấp và thất thoát tài nguyên nếu buông lỏng quản lý.

Đối với các địa phương, yêu cầu công khai cũng tạo áp lực phải theo dõi sát việc chấp hành các quyết định xử lý sau vi phạm, thay vì chỉ dừng lại ở việc ban hành quyết định xử phạt. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, đồng thời hạn chế tình trạng vi phạm kéo dài hoặc không thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả.

Từ góc độ xã hội, việc công khai thông tin còn mở rộng vai trò giám sát của người dân, báo chí và cộng đồng đối với công tác quản lý đất đai. Khi thông tin được minh bạch, quá trình xử lý vi phạm sẽ chịu sự giám sát rộng rãi hơn, qua đó góp phần xây dựng môi trường quản lý đất đai công khai, công bằng và đúng quy định pháp luật./.