Ảnh minh hoạ

Trong điều kiện tình hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm ngày càng đa dạng, phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, việc ban hành và tổ chức thực hiện hiệu quả các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm là yêu cầu cấp thiết. Nghị định số 46/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm, qua đó góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Thực tiễn triển khai Nghị định đã đem lại nhiều kết quả tích cực, đồng thời cũng rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng.

Thứ nhất, bài học về vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của các cấp, các ngành.

Quá trình thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP cho thấy, ở những địa phương, đơn vị mà cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, có sự phân công trách nhiệm rõ ràng thì công tác quản lý an toàn thực phẩm đạt hiệu quả cao hơn. Sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành giúp tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ giữa các cơ quan chức năng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp liên ngành trong thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm. Đây là bài học quan trọng khẳng định vai trò trung tâm của công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong tổ chức thực hiện pháp luật.

Thứ hai, bài học về công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả thực thi Nghị định là mức độ nhận thức và ý thức chấp hành của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm cũng như người tiêu dùng. Thực tế cho thấy, nơi nào làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung của Nghị định gắn với Luật An toàn thực phẩm, sử dụng hình thức đa dạng, phù hợp với từng đối tượng thì nơi đó tình trạng vi phạm giảm rõ rệt. Bài học đặt ra là cần đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện; chú trọng tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ, chợ truyền thống, bếp ăn tập thể và trường học.

Thứ ba, bài học về phân công, phân cấp và phối hợp quản lý.

Nghị định số 46/2026/NĐ-CP làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, nếu không có cơ chế phối hợp chặt chẽ thì vẫn có thể xảy ra tình trạng chồng chéo hoặc “khoảng trống” quản lý. Thực tiễn cho thấy, việc xây dựng quy chế phối hợp liên ngành, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm chính ở từng khâu là bài học quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong thực tế.

Thứ tư, bài học về tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Việc tổ chức thực hiện Nghị định khẳng định rằng thanh tra, kiểm tra là công cụ quan trọng để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Những địa phương triển khai tốt kế hoạch thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, kết hợp giữa kiểm tra định kỳ và đột xuất đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nhiều hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm. Bài học rút ra là cần tránh hình thức, nể nang, đồng thời gắn kiểm tra với hướng dẫn, hỗ trợ cơ sở khắc phục tồn tại, nâng cao điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.

Thứ năm, bài học về nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác an toàn thực phẩm.

Thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức không chỉ nắm vững quy định pháp luật mà còn phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và tinh thần trách nhiệm cao. Thực tiễn cho thấy, nơi nào chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho cán bộ thì công tác tham mưu, quản lý, kiểm tra an toàn thực phẩm đạt chất lượng tốt hơn. Đây là bài học quan trọng về đầu tư cho nguồn nhân lực, coi con người là yếu tố then chốt trong tổ chức thực hiện pháp luật.

Thứ sáu, bài học về gắn quản lý nhà nước với trách nhiệm của doanh nghiệp và cộng đồng.

Nghị định không chỉ đặt ra yêu cầu đối với cơ quan quản lý mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Thực tiễn triển khai cho thấy, khi doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật, áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn thực phẩm thì hiệu quả quản lý được nâng cao, giảm gánh nặng cho Nhà nước. Đồng thời, vai trò giám sát của người tiêu dùng và cộng đồng cũng là bài học quan trọng, góp phần phát hiện sớm và phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm.

Thứ bảy, bài học về ứng dụng khoa học – công nghệ trong quản lý an toàn thực phẩm.

Quá trình thực hiện Nghị định cho thấy, việc ứng dụng công nghệ thông tin, truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu về cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Đây là xu hướng tất yếu, là bài học quan trọng cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Sự điều chỉnh kịp thời của các cơ quan chức năng đã giúp doanh nghiệp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện cho bộ máy chạy đêu.

Thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP là quá trình vừa triển khai, vừa tổng kết thực tiễn để hoàn thiện cơ chế, chính sách về an toàn thực phẩm. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn tổ chức thực hiện Nghị định có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành Luật An toàn thực phẩm mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, bền vững, vì sức khỏe nhân dân và sự phát triển của xã hội./.