Thanh long và chanh leo là hai mặt hàng đang được EU tăng cường kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật - Ảnh minh họa

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, thông tin từ Cổng thông tin điện tử của Bộ Công Thương cho biết, trong tháng 2/2026, Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) đã công bố Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” dựa trên kết quả kiểm tra năm 2024 trong khuôn khổ Chương trình kiểm soát phối hợp của Liên minh châu Âu (EU).

Kết quả báo cáo cho thấy, một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam có nguy cơ vi phạm quy định về mức dư lượng tối đa (MRL). Trong đó, chanh leo có tỷ lệ vi phạm 32%, phát hiện một số hoạt chất cấm như omethoate, trong khi thanh long có tỷ lệ vi phạm 11%. Hiện thanh long đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra lên đến 50% tại cửa khẩu EU.

Theo cơ quan chuyên môn, các kết quả này là cơ sở để Ủy ban châu Âu đánh giá rủi ro và có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam trên toàn thị trường EU. Trong bối cảnh EU đang có xu hướng siết chặt quy định về MRL, kể cả chuyển sang cách tiếp cận dựa trên mối nguy (hazard-based), nguy cơ áp dụng mức dư lượng mặc định rất thấp, ở mức 0,01 mg/kg đối với nhiều hoạt chất, được nhận định là hiện hữu.

Nếu các mặt hàng nêu trên tiếp tục vi phạm quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nguy cơ bị áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn là rất lớn. Cụ thể, các sản phẩm có thể bị đưa vào danh sách kiểm soát tăng cường, làm tăng tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU; áp dụng điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn, yêu cầu chứng thư và kết quả kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu; thậm chí có thể bị từ chối nhập khẩu. Những biện pháp này không chỉ làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian thông quan mà còn ảnh hưởng đến uy tín xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Để kịp thời kiểm soát nguy cơ và đáp ứng yêu cầu của Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu về việc cung cấp bằng chứng thực hiện Kế hoạch hành động bảo đảm an toàn thực phẩm của Việt Nam trước ngày 1/5/2026, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trong đó, các địa phương được yêu cầu tiếp tục rà soát toàn bộ vùng trồng và cơ sở sản xuất rau quả xuất khẩu sang EU, tập trung vào các mặt hàng như thanh long, ớt, sầu riêng, chanh leo. Đồng thời, cần tăng cường giám sát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt đối với các hoạt chất có nguy cơ vi phạm mức dư lượng tối đa.

Bên cạnh đó, các địa phương cần kiểm tra chặt chẽ điều kiện sản xuất, thu hái, sơ chế và đóng gói, đồng thời tổ chức lấy mẫu kiểm nghiệm dư lượng tại các vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang EU. Công tác kiểm soát truy xuất nguồn gốc cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm nhằm đảm bảo khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Ngoài các nội dung trên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật yêu cầu các địa phương tổng hợp và cung cấp kết quả thực hiện các khuyến nghị của Đoàn thanh tra an toàn thực phẩm của Ủy ban châu Âu, theo Công văn số 3364/TTTV-ATTPMT ngày 02/10/2025 của Cục.

Các nội dung báo cáo bao gồm số lượng vùng trồng và cơ sở đóng gói thanh long, ớt, sầu riêng đã được kiểm tra, giám sát; số lượng các cuộc kiểm tra, các trường hợp vi phạm (nếu có) và biện pháp xử lý. Đồng thời, báo cáo tình hình phổ biến các quy định đến các cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của EU.

Ngoài ra, các địa phương cần thống kê số lượng lô hàng thanh long, ớt, đậu bắp xuất khẩu sang EU được kiểm tra an toàn thực phẩm kể từ ngày 1/7/2025; báo cáo công tác truy xuất và xử lý các cảnh báo từ hệ thống cảnh báo nhanh về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của EU (RASFF), nếu phát sinh.

Kết quả thực hiện phải được tổng hợp bằng văn bản, kèm theo tài liệu minh chứng như biên bản kiểm tra, danh sách cập nhật và gửi về Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật trước ngày 15/4/2026 để phục vụ công tác làm việc với Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các đơn vị, địa phương khẩn trương triển khai thực hiện các nội dung nêu trên, nhằm kiểm soát hiệu quả nguy cơ vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và duy trì uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế./.