Quang cảnh buổi làm việc giữa VOAA và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM

Đoàn công tác của VOAA do TSKT. Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch Hiệp hội làm Trưởng đoàn. Tham gia đoàn còn có TS. Trần Văn An – Phó Chánh Văn phòng kiêm Cố vấn chuỗi cung ứng nông nghiệp hữu cơ, cùng các Ủy viên Ban Chấp hành và đại diện Văn phòng đại diện tại TP.HCM.

Tiếp và làm việc với đoàn, có ông Võ Thành Giàu - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM; ông Dương Đức Trọng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM; đại diện các chi cục chuyên môn trực thuộc Sở.

Buổi làm việc diễn ra trong không khí cởi mở, thẳng thắn với nhiều nội dung trao đổi thực tiễn, xoay quanh việc làm thế nào để nông nghiệp hữu cơ có thể phát triển phù hợp với điều kiện đô thị hóa nhanh của TP.HCM.

TSKT. Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch VOAA phát biểu tại buổi làm việc

Nông nghiệp đô thị tiếp tục giữ vai trò quan trọng

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, sau sáp nhập địa giới hành chính, TP.HCM hiện có diện tích tự nhiên khoảng 677.259 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 428.645 ha, tương đương 63,3% diện tích tự nhiên.

Với quy mô dân số khoảng 14 triệu người, nhu cầu tiêu dùng lương thực, thực phẩm của thành phố rất lớn, khiến nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung thực phẩm.

Mặc dù tỷ trọng đóng góp của ngành nông nghiệp vào GRDP chỉ khoảng 1,68%, song giá trị sản xuất của ngành vẫn đạt khoảng 50.050 tỷ đồng mỗi năm.

Cơ cấu ngành nông nghiệp trên địa bàn Thành phố phân theo lĩnh vực gồm: lĩnh vực chăn nuôi chiếm 35,3%, thủy sản chiếm 30,3%, trồng trọt chiếm 26,6% và lĩnh vực khác (lâm nghiệp, rừng…) chiếm 7,8%.

Tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chiếm 45 - 50% tổng giá trị sản xuất của ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản, hướng tới chiếm từ 75 - 85% đến năm 2030. Giá trị sản xuất bình quân trên ha đất canh tác nông nghiệp đạt 650 triệu đồng/năm, mục tiêu đến năm 2030 đạt 850 triệu - 1.000 triệu đồng/ha.

Hiện nay, Thành phố đã hình thành 175 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm rau an toàn; hoa, cây kiểng; chăn nuôi bò sữa; chăn nuôi heo; nuôi trồng thủy sản; diêm nghiệp và kinh doanh tổng hợp.

TS. Trần Văn An – Phó Chánh Văn phòng, Văn phòng đại diện TP.HCM VOAA cho rằng, việc phát triển nông nghiệp hữu cơ không thể thực hiện riêng lẻ mà cần gắn với xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ

Nhiều kết quả nổi bật và tiềm năng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, nhiều lĩnh vực sản xuất chủ lực của Thành phố tiếp tục duy trì ổn định và đạt kết quả tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững.

Trong lĩnh vực trồng trọt, tổng diện tích canh tác rau đạt 31.005 ha, với sản lượng khoảng 692.395 tấn. Trong đó, diện tích sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao đạt 472,1 ha, chủ yếu áp dụng các công nghệ như trồng rau thủy canh trong nhà màng, hệ thống tưới tiêu tự động và sử dụng phân bón thông minh nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Đối với hoa và cây kiểng, diện tích gieo trồng đạt 2.330 ha, trong đó diện tích ứng dụng công nghệ cao đạt 420 ha, với nhiều công nghệ tiên tiến như cấy mô, ghép cây và kiểm soát môi trường trong nhà kính.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, tổng đàn trâu bò đạt 6.954.121 con, trong đó chăn nuôi bò sữa ứng dụng công nghệ cao chiếm 4,0% tổng đàn bò sữa, áp dụng nhiều công nghệ hiện đại như cơ giới hóa vắt sữa, hệ thống cảm biến quản lý đàn và kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi.

Tổng đàn heo đạt 1.312.674 con, được nuôi tại 3.947 cơ sở, với nhiều quy mô khác nhau từ nông hộ đến trang trại lớn. Trong khi đó, đàn gia cầm đạt 23,694 triệu con, sản lượng thịt đạt khoảng 93.145 tấn.

Ở lĩnh vực thủy sản, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 5.130 ha, sản lượng thu hoạch 11.285 tấn, trong đó nhiều mô hình đã ứng dụng công nghệ nuôi hai giai đoạn và hệ thống tuần hoàn khép kín nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro môi trường.

Đáng chú ý, lĩnh vực cá cảnh tiếp tục phát triển mạnh, với diện tích nuôi khoảng 89 ha, sản lượng đạt khoảng 120,3 triệu con mỗi năm, trong đó xuất khẩu khoảng 13 triệu con, đạt kim ngạch khoảng 14 triệu USD, góp phần nâng cao giá trị sản xuất của ngành nông nghiệp Thành phố.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thành phố cũng đang từng bước phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về thực phẩm an toàn và bảo vệ môi trường.

Hiện nay, tổng diện tích sản xuất trồng trọt áp dụng theo hướng hữu cơ trên địa bàn TP.HCM đạt 1.092,11 ha, trong đó 249,01 ha đã được chứng nhận sản phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ trong nước và quốc tế như TCVN 11041-2:2017, USDA (Hoa Kỳ), EU (Châu Âu), JAS (Nhật Bản) và China (Trung Quốc).

Các sản phẩm hữu cơ khá đa dạng, gồm rau, nấm, sen, đu đủ, dừa, hồ tiêu, ca cao, sầu riêng, bưởi da xanh và cam sành, từng bước đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của thị trường và mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp đô thị.

Khó khăn lớn trong phát triển chăn nuôi hữu cơ

Chia sẻ tại buổi làm việc, ông Dương Đức Trọng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, việc xây dựng mô hình chăn nuôi hữu cơ trên địa bàn Thành phố hiện gặp nhiều khó khăn.

Theo ông, quy định TCVN 11041-3:2017, vật nuôi trong chăn nuôi hữu cơ phải có sân chơi và được vận động tự nhiên. Tuy nhiên, trên 95% tổng đàn vật nuôi của Thành phố hiện được nuôi theo mô hình chuồng kín với mật độ cao, không còn quỹ đất để bố trí bãi chăn thả.

Ông Dương Đức Trọng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM chia sẻ những khó khăn trong chuyển đổi nông nghiệp hữu cơ

Ngoài ra, yêu cầu thức ăn hữu cơ chiếm 80 - 90% khẩu phần và cơ sở phải tự túc 50% lượng thức ăn là rào cản lớn, bởi nguồn nguyên liệu thức ăn hữu cơ trong nước còn khan hiếm, giá thành cao và không ổn định.

Bên cạnh đó, nguồn cung con giống được sinh ra từ đàn bố mẹ nuôi theo tiêu chuẩn hữu cơ hiện còn thiếu, khiến việc phát triển mô hình chăn nuôi hữu cơ gặp nhiều hạn chế.

Về hiệu quả kinh tế, chi phí sản xuất chăn nuôi hữu cơ cao, trong khi giá thành sản phẩm khó cạnh tranh với sản phẩm chăn nuôi công nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Cần chính sách đồng bộ để hỗ trợ người dân chuyển đổi sản xuất

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Võ Thành Giàu – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho rằng, phát triển nông nghiệp hữu cơ là xu hướng tất yếu trong bối cảnh nhu cầu về thực phẩm an toàn ngày càng gia tăng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Ông Võ Thành Giàu – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, quá trình chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt đối với người nông dân và doanh nghiệp nhỏ

Tuy nhiên, theo ông Giàu, quá trình chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt đối với người nông dân và doanh nghiệp nhỏ.

Ông cho biết, chi phí đầu tư ban đầu cho sản xuất hữu cơ khá lớn, trong khi thời gian chuyển đổi kéo dài, thường mất nhiều năm để cải tạo đất và nguồn nước đạt yêu cầu. Trong giai đoạn chuyển đổi, sản phẩm chưa được công nhận là hữu cơ nhưng chi phí sản xuất đã tăng, khiến nhiều hộ sản xuất gặp khó khăn về tài chính.

Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm hữu cơ vẫn chưa thực sự ổn định, giá bán chưa đủ hấp dẫn để bù đắp chi phí sản xuất cao. Điều này khiến không ít doanh nghiệp và hộ nông dân còn e ngại khi quyết định chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ.

“Chi phí đầu tư ban đầu cao, thời gian chuyển đổi dài và đầu ra sản phẩm chưa ổn định là những rào cản lớn khiến nhiều hộ dân chưa mạnh dạn tham gia sản xuất hữu cơ,” ông Giàu nhấn mạnh.

Theo ông, trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng các cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp, đặc biệt là hỗ trợ chi phí chứng nhận, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại, nhằm tạo động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất.

Ông cũng cho rằng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, tổ chức khoa học và doanh nghiệp để xây dựng các mô hình sản xuất hữu cơ phù hợp với điều kiện đô thị, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Phát triển hữu cơ phải gắn với chuỗi liên kết

Chia sẻ thêm tại cuộc họp, TS Trần Văn An – Phó Chánh Văn phòng, Văn phòng đại diện TP.HCM của VOAA cho rằng, việc phát triển nông nghiệp hữu cơ không thể thực hiện riêng lẻ mà cần gắn với xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Theo ông An, một trong những hạn chế hiện nay là nhiều vùng sản xuất chưa hình thành được vùng nguyên liệu tập trung đạt chuẩn, dẫn đến khó khăn trong kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu. Việc phát triển vùng nguyên liệu ổn định, kết hợp với chế biến sâu và xây dựng chuỗi tiêu thụ bền vững là yếu tố quyết định thành công của sản phẩm hữu cơ trong thời gian tới.

Phát biểu kết thúc buổi làm việc, TSKT. Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch VOAA đánh giá cao những nỗ lực của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM trong việc tìm kiếm hướng đi mới cho nông nghiệp hữu cơ.

Ông cho biết, những nội dung trao đổi tại buổi làm việc sẽ được tổng hợp để đề xuất với các cơ quan chức năng, nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Ông kỳ vọng, trong thời gian tới, các đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tạo thêm nhiều cơ hội kết nối để từng bước hình thành những sản phẩm nông nghiệp hữu cơ tiêu biểu của TP.HCM, có chất lượng cao và mang tính đặc trưng vùng miền.

Đồng thời, VOAA sẽ cùng các đơn vị tăng cường xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và tham gia hội chợ, triển lãm nhằm quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường tiêu thụ.

Buổi làm việc khép lại trong tinh thần cởi mở và thống nhất cao, mở ra nhiều kỳ vọng về những giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ TP.HCM phát triển bền vững, phù hợp với đặc thù của một đô thị lớn trong giai đoạn phát triển mới./.