Xây dựng nhà máy được kỳ vọng giúp hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip bán dẫn ngay tại Việt Nam. Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: VGP

Lễ khởi công diễn ra tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), với sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước. Dự án được triển khai trên diện tích khoảng 27 ha với mục tiêu trở thành hạ tầng quốc gia cho nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Nhà máy được kỳ vọng giúp Việt Nam lần đầu hình thành năng lực sản xuất chip bán dẫn, thay vì chỉ tham gia các khâu như thiết kế hay lắp ráp như trước đây.

Trong sản xuất chip bán dẫn, quy trình từ tấm wafer silic đến thành phẩm bao gồm khoảng ~1000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài vài tháng và đòi hỏi độ chính xác cực cao - đây là lý do công nghệ sản xuất chip được xem là một trong những công nghệ tinh vi nhất hiện nay. Dự kiến hoàn thành xây dựng và nhận chuyển giao công nghệ, bắt đầu sản xuất thử nghiệm dự kiến vào cuối năm 2027. Giai đoạn 2028–2030 sẽ tập trung tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đây là một cột mốc quan trọng trong chiến lược công nghiệp bán dẫn quốc gia, nhằm từng bước làm chủ công nghệ lõi, phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước và nâng cao vị thế công nghệ của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nhà máy cũng sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp thiết kế chip, các startup công nghệ và cơ sở nghiên cứu trong nước rút ngắn chu trình thử nghiệm và ứng dụng. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, chip bán dẫn (semiconductor) được ví như “bộ não” của nền kinh tế số, là yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh công nghệ của mỗi quốc gia.

Năm 2025, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến mới trong bản đồ bán dẫn toàn cầu, với trọng tâm là các nhà máy đóng gói, kiểm thử chip và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn. Việc hình thành và phát triển các nhà máy sản xuất chip tại Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa chiến lược về khoa học - công nghệ và an ninh quốc gia.

Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang trải qua quá trình tái cấu trúc mạnh mẽ do tác động của cạnh tranh địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm công nghệ cao. Các tập đoàn lớn trên thế giới có xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất, giảm phụ thuộc vào một số trung tâm truyền thống.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam với lợi thế về ổn định chính trị, vị trí địa chiến lược, nguồn nhân lực trẻ, chi phí cạnh tranh và hội nhập quốc tế sâu rộng đã được nhiều tập đoàn công nghệ lựa chọn làm điểm đến đầu tư. Chính phủ Việt Nam cũng xác định bán dẫn là ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Việt Nam chưa có nhà máy sản xuất chip hoàn chỉnh từ khâu thiết kế - chế tạo wafer (fab) như tại Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc hay Nhật Bản. Tuy nhiên, Việt Nam đã và đang phát triển mạnh ở các khâu quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn, đặc biệt là đóng gói (packaging), kiểm thử (testing) và thiết kế chip.

Một số nhà máy và dự án tiêu biểu có thể kể đến: Nhà máy đóng gói và kiểm thử chip của Intel tại TP. Hồ Chí Minh: Đây là một trong những cơ sở lớn nhất toàn cầu của Intel trong lĩnh vực đóng gói và kiểm thử, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng chip của tập đoàn. Các dự án của Amkor, Hana Micron, Samsung, Renesas và một số doanh nghiệp bán dẫn khác đang đầu tư hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam, tập trung vào lắp ráp, kiểm thử và sản xuất linh kiện bán dẫn.

Các trung tâm thiết kế chip của doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI, từng bước hình thành năng lực “thiết kế tại Việt Nam” phục vụ thị trường quốc tế. Sự hiện diện của các nhà máy này cho thấy Việt Nam đang trở thành mắt xích quan trọng trong khâu hậu sản xuất chip, nơi đòi hỏi kỹ thuật cao, độ chính xác lớn và nhân lực chất lượng. Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển nhà máy sản xuất chip tại Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Trước hết là hạn chế về công nghệ lõi và vốn đầu tư. Một nhà máy chế tạo chip (fab) hiện đại có thể cần vốn đầu tư hàng chục tỷ USD, cùng công nghệ cực kỳ phức tạp mà Việt Nam chưa làm chủ.

Thứ hai, thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên sâu. Ngành bán dẫn đòi hỏi kỹ sư trình độ cao, kinh nghiệm thực tiễn dài hạn, trong khi hệ sinh thái đào tạo của Việt Nam mới đang ở giai đoạn đầu. Thứ ba, hệ sinh thái hỗ trợ chưa hoàn chỉnh, từ vật liệu, thiết bị, hóa chất cho đến các doanh nghiệp phụ trợ, khiến chi phí sản xuất và phụ thuộc nhập khẩu còn lớn.

Nhận thức rõ vai trò chiến lược của ngành bán dẫn, Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chính sách nhằm thu hút đầu tư và phát triển nhà máy chip: Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn, tập trung vào các khâu phù hợp với điều kiện trong nước. Ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn, kết nối doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu. Tạo cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, hạ tầng và thủ tục hành chính cho các dự án công nghệ cao. Thúc đẩy hợp tác quốc tế, liên kết với các tập đoàn công nghệ lớn và các quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển.

Trong trung và dài hạn, Việt Nam có thể chưa trở thành trung tâm chế tạo chip hàng đầu thế giới, nhưng hoàn toàn có khả năng trở thành trung tâm đóng gói, kiểm thử và thiết kế chip quan trọng trong khu vực Đông Nam Á. Nếu tận dụng tốt cơ hội từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và đầu tư bài bản cho con người, công nghệ, Việt Nam có thể từng bước tiến sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao.

Tại lễ khởi công dự án nhà máy chế tạo chip, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel, cho biết Tập đoàn sẽ bắt tay vào triển khai dự án ngay sau sự kiện. "Mục tiêu đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm". Việc phát triển các nhà máy sản xuất chip không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt, mà còn góp phần xây dựng nền tảng công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Nhà máy sản xuất chip ở Việt Nam hiện nay là biểu hiện sinh động của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, tri thức và sáng tạo. Dù còn nhiều thách thức, nhưng với định hướng đúng đắn, chính sách phù hợp và quyết tâm cao, ngành công nghiệp bán dẫn hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột mới của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai./.