Tuyên ngôn Độc lập - Áng văn bất hủ của thời đại

Ảnh minh hoạ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập tại số nhà 48 phố Hàng Ngang. Dù chỉ gồm 1.120 từ, Tuyên ngôn đã cô đọng những tư tưởng vĩ đại, đặc biệt là quyền dân tộc cơ bản, vượt qua mọi giới hạn về không gian và thời gian. Đây không chỉ là tuyên bố của riêng Việt Nam mà còn là xu thế tất yếu của thời đại.

Người đã khẳng định với toàn thể quốc dân và thế giới: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy". Lời tuyên bố này thể hiện ý chí và khí phách kiên cường của dân tộc Việt Nam, với tinh thần "Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ".

Từ đó, một chính thể dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á được thành lập, chấm dứt chế độ phong kiến và hơn 80 năm đô hộ của thực dân, phát xít. Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành chủ nhân của một đất nước độc lập, làm chủ vận mệnh của mình.

Giá trị cốt lõi và tư duy lỗi lạc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện lịch sử, chính trị và pháp lý chặt chẽ, sắc bén, khẳng định chủ quyền quốc gia và quyền con người. Đây là tác phẩm tiêu biểu, phản ánh trọn vẹn nhất quan điểm chính trị và nhân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chứa đựng những giá trị của văn minh nhân loại, những "lẽ phải không ai chối cãi được" về quyền con người và quyền dân tộc.

Với trí tuệ sắc sảo, Người đã khéo léo viện dẫn hai bản tuyên ngôn nổi tiếng của Mỹ và Pháp, khẳng định quyền bình đẳng của con người: "Tất cả mọi người đều sinh ra bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc" và "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi".

Từ đó, Người đã phát triển một luận đề không thể bác bỏ: "Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do" và "Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được". Bằng sự trải nghiệm thực tế và thực tiễn cách mạng, Hồ Chí Minh đã phát triển sáng tạo luận điểm về quyền con người thành quyền của các dân tộc. Do đó, dân tộc Việt Nam có quyền chính đáng ấy và sẽ kiên cường chiến đấu để bảo vệ nó.

Tinh thần thời đại và giá trị mãi mãi

Bản Tuyên ngôn Độc lập không chỉ kết tinh giá trị truyền thống anh hùng, bất khuất của dân tộc mà còn khẳng định cách mạng Việt Nam là một phần của phong trào cách mạng thế giới, khích lệ các dân tộc bị áp bức đứng lên. Tuyên ngôn đã mở ra thời đại Hồ Chí Minh, gắn liền với con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Nó khẳng định sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân và ý chí kiên cường "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ".

Lời tuyên bố về quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam còn là đòn phủ đầu vào âm mưu tái chiếm của thực dân Pháp và can thiệp của các nước đế quốc. Nó khẳng định trước công luận quốc tế rằng mọi hành vi xâm phạm độc lập, chủ quyền của Việt Nam đều vi phạm luật pháp quốc tế và đi ngược lại xu hướng tiến bộ của nhân loại.

Bản Tuyên ngôn cũng là minh chứng cho sách lược đối ngoại mềm dẻo, linh hoạt và tinh thần hòa hiếu của một dân tộc "muốn là bạn với các nước". Đây là cột mốc đánh dấu Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Khát vọng và tinh thần đấu tranh kiên cường để giữ vững nền độc lập vẫn trường tồn cùng lịch sử, là ngọn đuốc soi đường cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, để hôm nay, đất nước ta có được vị thế, tiềm lực và uy tín quốc tế chưa từng có.

80 năm đã qua, mỗi lần đọc lại, chúng ta vẫn thấy rõ sức sống và giá trị vẹn nguyên của Tuyên ngôn Độc lập. Câu hỏi mộc mạc "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?" của Bác Hồ không chỉ thể hiện sự gần gũi mà còn là nhân cách lớn của một vị lãnh tụ vĩ đại. Giọng nói ấm áp của Người vẫn vang vọng đâu đây: "Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy"./.