Toàn bộ ô tô, xe máy tại TPHCM được kiểm soát khí thải vào năm 2030 - Ảnh: minh họa

Mục tiêu kiểm soát, cải thiện chất lượng không khí

UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 1980/QĐ-UBND kèm theo Kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn.

Theo Kế hoạch, mục tiêu tổng thể là kiểm soát, phòng ngừa ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường không khí, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng Thành phố xanh, phát triển bền vững.

TP.HCM đặt ra các mục tiêu cụ thể: giảm nồng độ bụi PM2.5 trung bình qua từng năm; duy trì tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí ở mức trung bình trở lên đạt từ 75%–80%; bảo đảm 95% người dân được tiếp cận thông tin chất lượng không khí qua các nền tảng công nghệ số.

Đồng thời, 100% nguồn phát sinh khí thải lớn thuộc các ngành có nguy cơ cao như xi măng, nhiệt điện, luyện thép, lò hơi… được kiểm soát chặt chẽ và từng bước giảm phát thải theo lộ trình. Toàn bộ phương tiện giao thông, gồm ô tô, xe mô tô, xe gắn máy, được quản lý khí thải theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Thành phố phấn đấu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh; đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện vận tải sang sử dụng năng lượng thân thiện môi trường.

Phòng ngừa, giảm phát thải từ các lĩnh vực

Trong lĩnh vực giao thông, Sở Xây dựng chủ trì thiết lập “vùng phát thải thấp”, hạn chế phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải; quy hoạch tuyến đường cho xe trọng tải lớn; điều tiết giao thông theo khu vực và thời điểm.

Cùng với đó, xây dựng phương án khuyến khích chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch; thí điểm lắp đặt thiết bị theo dõi phát thải đối với phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng; phát triển giao thông công cộng và xe đạp công cộng.

Sở Xây dựng đồng thời hoàn thiện hệ thống cây xanh đa tầng dọc các tuyến giao thông; nghiên cứu giống cây có khả năng hấp thụ bụi, khí thải; thí điểm hệ thống phun tưới tự động.

Trong lĩnh vực công nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì kiểm kê khí thải công nghiệp; giám sát hệ thống quan trắc tự động tại các nguồn thải lớn; cập nhật, hoàn thiện kế hoạch quản lý chất lượng không khí.

Các sở, ngành liên quan và UBND các địa phương rà soát, đánh giá quỹ đất các cơ sở sản xuất trong khu vực nội thành phải di dời, đề xuất phương án sử dụng phù hợp.

Đối với hoạt động xây dựng, Sở Xây dựng kiểm soát bụi tại công trường thông qua các biện pháp che chắn, rửa xe, che phủ vật liệu, kiểm soát vận chuyển chất thải; đồng thời đầu tư thiết bị chuyên dụng như xe hút bụi, phun rửa đường và tăng tần suất vệ sinh tại các khu vực có mật độ giao thông cao.

Tăng cường giám sát, xử lý vi phạm

Công an TP.HCM và UBND các xã, phường, đặc khu chủ trì tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp và các hoạt động đốt không đúng quy định.

Việc giám sát được triển khai thông qua các giải pháp công nghệ như vệ tinh, viễn thám, camera, thiết bị bay không người lái và các ứng dụng số.

Trong công tác kiểm tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan giám sát các nguồn thải lớn; Sở Xây dựng kiểm soát bụi tại công trường; UBND các địa phương chủ động phát hiện, xử lý vi phạm trên địa bàn.

Công an TP.HCM, đặc biệt là lực lượng công an cấp xã, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường, kể cả xử lý hình sự đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng.

Nâng cao quan trắc, huy động nguồn lực, tổ chức thực hiện

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng, hoàn thiện mạng lưới quan trắc không khí tự động, liên tục; triển khai các thiết bị cảm biến; tích hợp, chia sẻ dữ liệu với hệ thống quốc gia.

Đồng thời, ứng dụng công nghệ trong phân tích, dự báo, cảnh báo ô nhiễm; tham mưu phương án ứng phó khi môi trường không khí ô nhiễm nghiêm trọng; phối hợp tổ chức truyền thông khẩn cấp khi chỉ số AQI ở mức nguy hại.

TP.HCM tiếp tục phát triển công viên, cây xanh công cộng; huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước, vốn ODA, xã hội hóa và các nguồn hợp pháp khác để triển khai kế hoạch.

UBND TP.HCM giao các sở, ngành, địa phương tổ chức thực hiện; Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp.

Theo định hướng đến năm 2045, chất lượng không khí TP.HCM được duy trì ở mức trung bình – tốt, với chỉ số AQI dưới 100./.