Ngành thủy sản Việt Nam đang nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện quy trình quản lý để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường Mỹ.

Thách thức từ các quy định khắt khe

Trong hai tháng đầu năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt 1,23 triệu tấn, tăng 2,4% so với cùng kỳ năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt hơn 1,4 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Tuy nhiên, MMPA đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về quản lý và bảo tồn thú biển, đặc biệt với các nghề khai thác như lưới rê, lưới cuốn, lưới vây, câu và lưới kéo đơn/đôi. Việt Nam hiện chưa đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn này, đặc biệt là trong việc hạn chế sát thương hoặc đánh bắt không chủ ý đối với thú biển. Nếu không có giải pháp phù hợp trước ngày 1/4/2025, các sản phẩm hải sản từ những nghề khai thác này có thể bị cấm nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 1/1/2026.

Cùng với đó, SIMP dự kiến sẽ mở rộng thêm các yêu cầu về cung cấp thông tin chi tiết từ phía nhà nhập khẩu, khiến chi phí tuân thủ tăng cao, gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Tôm: Sản phẩm chủ lực chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu.

Để giải quyết bài toán này, ngành thủy sản Việt Nam cần tập trung vào một số giải pháp chính:

• Nâng cao năng lực quản lý và bảo tồn thú biển: Hoàn thiện các quy định pháp lý, chuẩn hóa tiêu chuẩn khai thác và nuôi trồng theo hướng bền vững, đặc biệt là trong lĩnh vực khai thác hải sản.

• Đa dạng hóa sản phẩm: Phát triển các đối tượng nuôi mới như rong biển, tảo, bào ngư, nhuyễn thể hai mảnh vỏ nhằm giảm phụ thuộc vào tôm và cá tra, từ đó nâng cao giá trị xuất khẩu.

• Thu hút đầu tư vào nuôi biển: Đẩy mạnh mô hình nuôi biển bền vững với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn, đảm bảo sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường Mỹ.

• Phối hợp đa ngành: Thành lập tổ công tác liên ngành để rà soát hồ sơ đăng ký tương đồng và xây dựng kế hoạch quản lý phù hợp, đồng thời chủ động đàm phán với các cơ quan chức năng của Mỹ nhằm gia hạn thời gian đáp ứng yêu cầu.

Cơ hội và quyết tâm vượt qua thách thức

Dù đối mặt với nhiều rào cản, ngành thủy sản Việt Nam vẫn có cơ hội lớn để củng cố vị thế tại thị trường Mỹ nhờ những thành tựu trong kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm. Năm 2024, Việt Nam đã đón 5 đoàn thanh tra nước ngoài, nhận được đánh giá cao từ các tổ chức quốc tế như EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc và Indonesia.

Thị trường Mỹ với nhu cầu cao về sản phẩm thủy sản chất lượng và minh bạch nguồn gốc là đích đến quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam. Với sự nỗ lực của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân, Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua thách thức để vươn lên mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.