Thủ tướng yêu cầu tăng cường phòng, chống thiên tai, chủ động ứng phó mưa lũ cực đoan

Thủ tướng yêu cầu chủ động ứng phó thiên tai, bảo vệ an toàn người dân. Ảnh: minh họa

Ngày 25/5/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ban hành Chỉ thị số 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư, tăng cường công tác phòng, chống thiên tai trong thời gian tới.

Chỉ thị nêu rõ, những năm gần đây thiên tai diễn biến ngày càng khốc liệt, bất thường, cực đoan và khó dự báo. Trong các năm 2024 và 2025 liên tiếp xảy ra nhiều trận bão, mưa lũ lớn vượt mức lịch sử, gây ngập lụt nghiêm trọng, sạt lở đất, lũ quét, lũ ống tại nhiều địa phương, làm thiệt hại nặng nề về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sinh kế của người dân và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Chỉ thị, mặc dù công tác phòng, chống thiên tai luôn được cả hệ thống chính trị và người dân quan tâm, song khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng còn hạn chế; năng lực dự báo, cảnh báo sớm, đặc biệt đối với mưa lũ lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất chưa đáp ứng yêu cầu. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo ứng phó tại một số địa phương vẫn còn bị động, lúng túng khi xảy ra các tình huống thiên tai phức tạp, cực đoan.

Để chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai trong thời gian tới, bảo đảm an toàn tính mạng, hạn chế thấp nhất thiệt hại về tài sản của Nhà nước và Nhân dân, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện nghiêm Kết luận số 213-KL/TW của Ban Bí thư và Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ; triển khai đồng bộ, quyết liệt, kịp thời công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai theo phương châm “chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết”.

Ưu tiên sửa chữa đê điều, hồ đập trước mùa mưa lũ

Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu chủ động chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn; phân công cụ thể từng thành viên phụ trách từng khu vực trọng điểm, từng loại hình thiên tai có thể xảy ra để theo dõi, kiểm tra, đôn đốc công tác chuẩn bị ứng phó.

Các địa phương phải rà soát, hoàn thiện kế hoạch phòng, chống thiên tai và phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, đặc biệt đối với các kịch bản bão mạnh, mưa lũ cực đoan, sạt lở đất, ngập lụt vượt lịch sử nhằm tránh bị động, bất ngờ khi thiên tai xảy ra.

Thủ tướng yêu cầu rà soát, đánh giá mức độ an toàn, khả năng chống chịu của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai và hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện lực, viễn thông; kịp thời gia cố, sửa chữa các công trình xung yếu để chủ động ứng phó trước diễn biến thiên tai cực đoan.

Trong đó, ưu tiên bố trí nguồn lực sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa lũ năm 2026; tăng cường quản lý an toàn đê điều, hồ chứa và chủ động vận hành điều tiết để bảo đảm an toàn cho vùng hạ du.

Chỉ thị cũng yêu cầu củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; tăng cường trang thiết bị, công cụ hỗ trợ nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả phương châm “bốn tại chỗ” tới từng thôn, bản, đáp ứng yêu cầu ứng phó nhanh khi xảy ra thiên tai lớn, cực đoan.

Chủ động sơ tán dân khỏi khu vực nguy hiểm

Các địa phương được giao đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm các quy định, khuyến cáo bảo đảm an toàn khi có cảnh báo thiên tai như bão, dông lốc, ngập sâu, nước chảy xiết, sạt lở đất nhằm giảm thiểu thiệt hại do chủ quan, bất cẩn.

Đồng thời, tổ chức thực hiện nghiêm chỉ đạo của cấp trên; chủ động sơ tán, di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm và có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế di dời khi cần thiết để bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu chủ động tổ chức tái định cư cho các hộ dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ mất an toàn do thiên tai, đặc biệt là những nơi thường xảy ra sạt lở đất, lũ quét, lũ ống và ngập lụt sâu; lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Các địa phương phải khẩn trương rà soát, xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập sâu để bố trí nơi tạm cư an toàn cho người dân trong mùa mưa bão; quyết định cụ thể thời gian, địa điểm, đối tượng tạm cư phù hợp với thực tế và bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu trong thời gian tạm cư.

Đối với các địa phương có số lượng người phải di dời lớn vượt quá khả năng ngân sách, Chỉ thị yêu cầu kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét hỗ trợ, tránh bị động hoặc gián đoạn trong công tác chăm lo đời sống người dân.

Tập trung dự báo sớm các loại hình thiên tai cực đoan

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai công tác phòng, chống thiên tai theo chức năng, nhiệm vụ; kịp thời tham mưu, đề xuất với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Thủ tướng Chính phủ trong các tình huống thiên tai phức tạp, vượt thẩm quyền.

Bộ này được giao nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai; tập trung dự báo sớm, chi tiết các loại hình thiên tai cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ đặc biệt lớn, sạt lở đất, lũ quét, dông lốc; đồng thời tăng cường dự báo bảo đảm an toàn hồ đập và phòng chống lũ cho khu vực hạ du.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông; phối hợp với các địa phương bố trí nguồn lực sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập, nhất là các công trình bị hư hỏng trong các đợt thiên tai năm 2024 và 2025 để bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ năm 2026.

Triển khai tổng đài 112 phục vụ ứng phó thiên tai

Bộ Quốc phòng được giao duy trì lực lượng ứng trực cứu hộ, cứu nạn; triển khai hệ thống tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; rà soát, bố trí lực lượng, phương tiện sẵn sàng hỗ trợ địa phương sơ tán dân, cứu hộ cứu nạn tại các khu vực thường xuyên xảy ra bão lũ.

Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an sẵn sàng phối hợp ứng phó thiên tai; kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông; bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và công tác cứu nạn, cứu hộ trong mùa mưa lũ.

Bộ Xây dựng được giao rà soát, khắc phục các tuyến giao thông, cầu cống gây cản trở thoát lũ, đặc biệt tại khu vực miền Trung; triển khai giải pháp hạn chế sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông đường bộ, hàng hải và chuẩn bị sẵn sàng vật tư, phương tiện khắc phục sự cố khi xảy ra thiên tai.

Bảo đảm điện, viễn thông thông suốt trong mọi tình huống

Bộ Công Thương chỉ đạo các chủ hồ thủy điện thực hiện nghiêm quy định về quản lý an toàn hồ đập và quy trình vận hành hồ chứa; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống điện trong mùa mưa lũ và xây dựng phương án khôi phục nhanh hệ thống điện sau thiên tai.

Bộ này cũng được giao chỉ đạo dự trữ hàng hóa thiết yếu phục vụ các khu vực thường xuyên bị ngập sâu, chia cắt, bảo đảm phù hợp tình hình thực tế, tránh lãng phí.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các đơn vị viễn thông xây dựng phương án bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trong mọi tình huống, nhất là tại khu vực miền núi có nguy cơ bị chia cắt.

Các tập đoàn gồm Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội và Tập đoàn Điện lực Việt Nam được yêu cầu khẩn trương khắc phục các bất cập của hệ thống điện lực, viễn thông đã bộc lộ trong các đợt thiên tai năm 2024 và 2025; triển khai hạ tầng công nghệ, nguồn điện, sóng viễn thông nhằm phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai trong mọi tình huống./.