Trong quá trình hoạt động, hầu hết các lò sấy phát sinh khói, bụi và tiếng ồn, tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt là các cơ sở nằm xen kẽ trong khu dân cư

Nhiều cơ sở hoạt động chưa đúng quy định

Theo báo cáo của UBND xã Ngọk Réo, thực hiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy xã liên quan đến kiến nghị của người dân, UBND xã đã thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với các cơ sở thu mua, sấy, xay xát, chế biến cà phê trên địa bàn. Qua kiểm tra, Đoàn đã tiến hành rà soát 07 cơ sở, trong đó có 06 cơ sở sản xuất, kinh doanh thu mua – chế biến cà phê và 01 cơ sở phơi sấy, xay xát phục vụ sản phẩm của hộ gia đình.

Kết quả kiểm tra cho thấy, phần lớn các cơ sở hoạt động mang tính tự phát, chưa thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý theo quy định. Về đất đai, có 05/07 cơ sở xây dựng, lắp đặt công trình tại vị trí không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất; 02/07 cơ sở đặt công trình đúng quy hoạch nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất. Đáng chú ý, 100% các cơ sở đều lắp đặt công trình phục vụ sản xuất, kinh doanh trên đất nông nghiệp, vi phạm nguyên tắc sử dụng đất theo Luật Đất đai năm 2024.

Vi phạm nghiêm trọng về môi trường

Bên cạnh vấn đề đất đai, các tồn tại về môi trường được đánh giá là nghiêm trọng. Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, tất cả các cơ sở sấy, xay xát, chế biến cà phê đều thuộc diện phải thực hiện thủ tục đăng ký môi trường, tuy nhiên chưa có cơ sở nào thực hiện đầy đủ.

Trong quá trình hoạt động, hầu hết các lò sấy phát sinh khói, bụi và tiếng ồn, tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt là các cơ sở nằm xen kẽ trong khu dân cư. Qua kiểm tra, có 04/07 cơ sở không đảm bảo khoảng cách an toàn môi trường theo quy định, khi nằm trong hoặc sát khu dân cư. Phần lớn các cơ sở sử dụng công nghệ lò sấy cũ, chưa có giải pháp xử lý triệt để khí thải và tiếng ồn.

Bụi từ lò sấy cà phê bám trên cây cà phê, làm ảnh hưởng đến năng suất

Quyết định tạm dừng để chấn chỉnh toàn diện

Trên cơ sở kết quả kiểm tra và đề xuất của Đoàn liên ngành, UBND xã Ngọk Réo đã ban hành văn bản yêu cầu tạm dừng hoạt động đối với tất cả các cơ sở sấy, xay xát, chế biến cà phê tự phát cho đến khi hoàn thiện đầy đủ các thủ tục về đất đai, môi trường theo quy định. Đồng thời, các cơ sở phải có giải pháp xử lý triệt để tình trạng phát tán khói, bụi, tiếng ồn, bảo đảm khoảng cách an toàn với khu dân cư.

UBND xã giao Phòng Kinh tế chủ trì, phối hợp với Công an xã và Ban quản lý các thôn thường xuyên kiểm tra, giám sát. Trường hợp cơ sở cố tình không chấp hành, sẽ tham mưu xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo đúng quy định pháp luật.

UBND xã Ngọk Réo đã ban hành văn bản yêu cầu tạm dừng hoạt động đối với tất cả các cơ sở sấy, xay xát, chế biến cà phê tự phát cho đến khi hoàn thiện đầy đủ các thủ tục về đất đai, môi trường theo quy định.

Giải pháp quản lý lâu dài

UBND xã Ngọk Réo cho biết, việc tạm dừng hoạt động các lò sấy tự phát là giải pháp cần thiết nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai và môi trường, đồng thời giải quyết dứt điểm các kiến nghị, phản ánh của người dân. Trong thời gian tới, xã sẽ hướng dẫn các cơ sở đủ điều kiện hoàn thiện thủ tục pháp lý để hoạt động trở lại đúng quy định; đồng thời tăng cường công tác quy hoạch, định hướng bố trí các cơ sở sản xuất, chế biến nông sản tập trung, hạn chế phát sinh vi phạm mới.

Bên cạnh những thuận lợi, chính quyền địa phương cũng nhìn nhận việc tạm dừng hoạt động có thể ảnh hưởng đến giao dịch cà phê trên địa bàn, phát sinh chi phí cho người dân và tác động đến thu nhập của lao động thời vụ. Tuy nhiên, UBND xã khẳng định đây là bước đi cần thiết để lập lại trật tự trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đảm bảo môi trường sống và phát triển bền vững.

Việc chấn chỉnh các lò sấy cà phê tự phát tại xã Ngọk Réo được kỳ vọng sẽ tạo sự công bằng giữa các cơ sở sản xuất, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, từng bước đưa hoạt động thu mua, chế biến cà phê trên địa bàn vào nề nếp, đúng quy định./.