Sai phạm tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đơn Dương: Bài học do "lỏng lẻo" trong quản lý đất rừng

Ảnh minh họa

Từ sự "mập mờ" trong hồ sơ pháp lý đến thực trạng sử dụng đất

Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đơn Dương được giao quản lý một diện tích đất lâm nghiệp lên tới hơn 21.981 ha. Tuy nhiên, thay vì là một "lá chắn" bảo vệ tài nguyên rừng, đơn vị này lại để xảy ra những sai phạm kéo dài mà không có biện pháp khắc phục triệt để.

Sai phạm đầu tiên phải kể đến là việc quản lý đất đai thiếu minh bạch. Theo hồ sơ, có hơn 43 ha đất dù đã được đưa vào sử dụng từ lâu nhưng Công ty vẫn chưa hoàn tất các thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nghiêm trọng hơn, tại khu vực vốn được quy hoạch làm vườn ươm với diện tích 1,52 ha, Công ty không hề triển khai sản xuất như nhiệm vụ được giao. Thay vào đó, đơn vị này đã tự ý ký các hợp đồng "liên doanh", thực chất là cho các hộ dân mượn đất để sản xuất nông nghiệp. Việc biến tướng mục đích sử dụng đất từ vườn ươm phục vụ lâm nghiệp sang đất sản xuất cá nhân là một hành vi vi phạm Luật Đất đai rõ rệt.

Đoàn thanh tra cũng chỉ ra rằng, báo cáo của Công ty gửi các cấp thẩm quyền về phương án sử dụng đất có dấu hiệu không trung thực. Trong khi báo cáo ghi "sử dụng đúng mục đích", thực tế kiểm tra hiện trường lại cho thấy nhiều diện tích đã bị biến dạng bởi các công trình xây dựng và cây ăn trái.

Ma trận giao khoán: "Ưu ái" cán bộ và sai đối tượng

Một trong những sai phạm nghiêm trọng tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đơn Dương chính là hoạt động giao khoán đất rừng theo Nghị định 135/2005/NĐ-CP. Thanh tra tỉnh đã chỉ ra những con số "biết nói": Trong số 16 trường hợp nhận khoán, có tới 12 trường hợp là lãnh đạo và nhân viên của Công ty.

Điều đáng nói là ngay cả khi những cán bộ này chuyển công tác hoặc nghỉ hưu, Công ty vẫn "lờ đi", không thực hiện rà soát để thu hồi đất theo quy định. Thậm chí, việc giao khoán còn có cả những đối tượng không trú tại địa phương, vi phạm nghiêm trọng tiêu chuẩn đối tượng nhận khoán rừng.

Quy trình giao khoán cũng bị thực hiện một cách "tùy tiện": Không thành lập Hội đồng tư vấn, không niêm yết công khai và "quên" gửi hợp đồng về UBND cấp xã để giám sát.

Khi đất rừng thành trang trại gia đình và "vô tư" xây dựng trái phép

Kết quả kiểm tra thực tế của Đoàn thanh tra tại các tiểu khu 316B, 301, 313... đã vẽ nên một thực trạng xót xa. Đất rừng, vốn là tài sản quốc gia, đã bị biến tướng thành những trang trại gia đình với đầy đủ tiện nghi.

Điển hình là trường hợp của hộ ông Bơ Nah Ria Ngâm (nguyên nhân viên công ty). Trên phần đất nhận khoán, ông Ngâm đã để xảy ra tình trạng xây dựng tràn lan với 5 vị trí lán trại kiên cố, tường gạch, chuồng heo và 4 hồ chứa nước quy mô. Không dừng lại ở đó, diện tích này còn bị chia nhỏ, "sang nhượng miệng" cho 4 hộ dân khác để canh tác.

Trường hợp ông Lê Văn Oai còn mức độ vi phạm khủng khiếp hơn. Với hơn 27 ha nhận khoán, ông Oai đã sử dụng sai mục đích tới hơn 11 ha. Tại hiện trường, đoàn thanh tra ghi nhận hàng loạt công trình không phép, từ nhà ở đến chuồng trại chăn nuôi quy mô lớn. Việc san gạt mặt bằng, xây dựng kiên cố trên đất rừng diễn ra ngang nhiên như thách thức pháp luật, nhưng phía Công ty Lâm nghiệp Đơn Dương lại chỉ có những biên bản nhắc nhở.

Thanh tra tỉnh xác định, diện tích thực hiện không đúng phương án chiếm tới 55% tổng diện tích kiểm tra. Thay vì trồng rừng rừng phòng hộ, rừng sản xuất, các hộ nhận khoán đã chặt hạ cây rừng để thay bằng sầu riêng, cà phê, hồng...

Sự lỏng lẻo trong giám sát và trách nhiệm của những người đứng đầu

Vì sao những sai phạm nghiêm trọng này có thể tồn tại và kéo dài? Câu trả lời nằm ở sự thiếu trách nhiệm của Ban lãnh đạo Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đơn Dương và sự lỏng lẻo của các cơ quan quản lý chuyên môn.

Kết luận thanh tra chỉ rõ, khi phát hiện các vụ lấn chiếm, xây dựng trái phép, Công ty thường chỉ lập biên bản hiện trường nhưng không báo cáo kịp thời cho chính quyền địa phương, không quyết liệt xử lý giải tỏa.

Bên cạnh đó, việc ký kết các hợp đồng quản lý bảo vệ rừng với các đơn vị như Công an huyện, Ban chỉ huy quân sự huyện/xã cũng bị xác định là sai quy định.

Về mặt tài chính, hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty cũng bộc lộ nhiều bất cập trong việc quản lý vốn và thực hiện nghĩa vụ ngân sách, dẫn đến nguy cơ thất thoát nguồn thu từ rừng.

Kiến nghị xử lý

Kết luận thanh tra số 21/KL-TTr về những sai phạm tại Công ty Lâm nghiệp Đơn Dương là hồi chuông cảnh báo cho công tác quản lý rừng tại tỉnh Lâm Đồng. Do đó, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo xử lý nghiêm, như: Tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và có hình thức kỷ luật đối với Chủ tịch, Giám đốc và các cá nhân có liên quan qua các thời kỳ đã để xảy ra sai phạm.

Thu hồi ngay những diện tích đất giao khoán sai đối tượng, sử dụng sai mục đích; kiên quyết cưỡng chế các công trình xây dựng trái phép trên đất rừng.

Rà soát lại toàn bộ các hợp đồng giao khoán, chấm dứt tình trạng "người nhà" thâu tóm đất rừng....

Dư luận đang chờ đợi những bước đi quyết liệt tiếp theo từ UBND tỉnh Lâm Đồng. Những cánh rừng Đơn Dương không thể tiếp tục bị "xẻ thịt" để phục vụ lợi ích nhóm, và những người buông lỏng quản lý cần phải chịu trách nhiệm tương xứng trước pháp luật. Bảo vệ rừng không chỉ là giữ lấy màu xanh, mà còn là giữ lấy sự thượng tôn pháp luật và niềm tin của nhân dân vào công tác quản lý tài sản quốc gia./.