Nhiều siêu thị đã phải giới hạn số lượng gạo mua của mỗi khách hàng - Ảnh minh họa.

Thị trường gạo Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt bất thường, đẩy giá gạo lên mức kỷ lục và gây ra nhiều xáo trộn trong xã hội. Mặc dù sản lượng gạo năm ngoái tăng nhẹ, nhưng nguồn cung thực tế lại không đáp ứng được nhu cầu, dẫn đến những lo ngại và đồn đoán về nguyên nhân thực sự.

Thị trường gạo Nhật Bản được quản lý bởi một hệ thống phân phối nhiều tầng lớp, từ nông dân đến doanh nghiệp thu mua, nhà bán buôn và cửa hàng bán lẻ. Tuy nhiên, dù sản lượng gạo năm ngoái tăng 180.000 tấn, các doanh nghiệp thu mua lại báo cáo thiếu hụt 230.000 tấn so với số lượng dự kiến. Sự chênh lệch này vẫn chưa được giải thích rõ ràng, gây ra nhiều nghi ngờ về việc có hay không một lượng gạo đang được "cất giấu" ở đâu đó trong chuỗi cung ứng.

Giá gạo tăng cao đã gây ra tác động lớn đến đời sống người dân. Nhiều siêu thị đã phải giới hạn số lượng gạo mua của mỗi khách hàng. Các hộ gia đình ở nông thôn phải gửi gạo lên thành phố cho con cháu. Giá gạo tăng cũng góp phần đẩy lạm phát ở Nhật Bản lên mức cao nhất kể từ giữa năm 2023, buộc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) phải tăng lãi suất.

Nguyên nhân chính xác của tình trạng thiếu gạo vẫn còn là một bí ẩn. Một số ý kiến cho rằng có thể có tình trạng đầu cơ tích trữ gạo, trong khi những người khác nghi ngờ về tính chính xác của số liệu thống kê sản lượng gạo. Biến đổi khí hậu với mùa hè nóng kỷ lục năm ngoái cũng được cho là yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lúa.

Để giải quyết tình trạng này, Chính phủ Nhật Bản đã quyết định xả kho gạo dự trữ quốc gia, với kế hoạch bán ra 210.000 tấn gạo. Tuy nhiên, việc bán đấu giá gạo có thể không đủ để kéo giá xuống đáng kể.

Tình trạng thiếu gạo hiện nay đặt ra những thách thức lớn đối với ngành lúa gạo Nhật Bản. Diện tích đất canh tác giảm, chi phí sản xuất tăng và số lượng nông dân giảm đang đe dọa đến tương lai của ngành này. Cần có những giải pháp đồng bộ để đảm bảo nguồn cung gạo ổn định và bền vững cho người dân Nhật Bản.