Mùa Xuân năm Ất tỵ (1965) và lịch trình vi hành của Bác Hồ

Bác Hồ chụp ảnh với cán bộ Quảng Ninh.

Tết trồng cây bắt đầu phổ biến từ mùa xuân năm 1960. Vì lợi ích rõ rệt cho nên nhân dân hăng hái hưởng ứng và nhiều nơi đã trở thành một phong trào quần chúng. Từ đó đến nay vừa 5 năm, miền Bắc nước ta đã trồng được hơn 375 triệu cây các loại. Ngoài ra còn có hơn 200 triệu cây bảo vệ đê ở vùng biển. Phong trào Tết trồng cây đã có nhiều nơi gương mẫu như các hợp tác xã Lạc Trung, Ngọc Long, Vinh Quang, Là Vó, Lê Hồng Phong, v.v.. Hơn 8 ngàn hợp tác xã đã kết hợp Tết trồng cây vào kế hoạch sản xuất. Kết quả như thế là khá. Có những tỉnh tổ chức Tết trồng cây tốt như Vĩnh Phúc, Phú Thọ. Có những tỉnh cũng khá nhưng còn chậm như Thái Bình, Thanh Hóa, Hà Bắc. (2)

Ngày 19-1-1965, Bác đến dự Hội nghị phổ biến kế hoạch Nhà nước năm 1965. Tại đây, Bác có lời kêu gọi: “Từng giờ từng phút từ cán bộ đến quần chúng đều phải cố gắng thực hiện “mỗi người làm việc bằng 2 để đền đáp cho đồng bào miền Nam ruột thịt”. Miền Nam anh dũng đang hy sinh xương máu để đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược và bảo vệ miền Bắc”. Ngày 21-1-1965, Báo Nhân Dân số 3948 đăng bài báo của Bác: “Tổ chức ngày Tết tiết kiệm và vui tươi”. Bài báo biểu dương xã Đằng Hải (huyện Hải An, thuộc Hải Phòng) và một số địa phương khác, nêu gương tiết kiệm trong những ngày Tết trước đây và kêu gọi các địa phương khác noi gương Đằng Hải phải thật tiết kiệm trong Tết Ất Tỵ sắp tới.

Nhưng có lẽ dấu ấn sâu sắc nhất của Bác trong mùa Xuân năm 1965 là bài nói chuyện tại Hội nghị Bồi dưỡng Chỉnh huấn cán bộ Trung cao cấp do Trung ương triệu tập ngày 26-1-1965. Bác mở đầu bài nói chuyện bằng một niềm vui lớn: “Các đồng chí! Tết này, chúng ta sung sướng chúc mừng Đảng yêu quý của chúng ta 35 năm tuổi. Đảng ta như biển rộng núi cao, 35 năm ấy biết bao nhiêu tình! Đảng ta đã gánh vác nhiệm vụ lịch sử đưa giai cấp vô sản và nhân dân ta anh dũng tiến lên con đường cách mạng. … Mỗi người chúng ta đều phải biết đặt lợi ích của dân tộc, của giai cấp lên trên lợi ích cá nhân, phải biết quên mình cho nghĩa lớn. Muốn giữ gìn sự trong sáng chủ nghĩa Mác - Lê-nin thì trước hết tự mình phải trong sáng. Muốn đánh thắng kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc, muốn xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội thì trước hết phải chiến thắng kẻ thù bên trong của mỗi chúng ta là chủ nghĩa cá nhân".(3)

Trong không khí đầm ấm của mùa Xuân, hàng trăm cán bộ trung cao cấp lắng nghe chăm chú lời của vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, mùa Xuân này đã bước sang tuổi 75: "Nhưng trong hàng chục vạn đảng viên xứng đáng, còn lẫn vào một số người thấp kém về tinh thần và đạo đức cách mạng. Họ còn mang nặng chủ nghĩa cá nhân trong mình.

Đảng ta là một Đảng phấn đấu hy sinh vì lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, của giai cấp vô sản chứ không vì lợi ích nào khác. Nhưng số người đó coi Đảng như một cái cầu thang để thăng quan phát tài. Họ không quan tâm đến đời sống của nhân dân mà chỉ lo nghĩ đến lợi ích của riêng mình. Họ quên rằng mỗi đồng tiền, hạt gạo đều là mồ hôi nước mắt của nhân dân, do đó mà sinh ra phô trương, lãng phí. Họ tự cho mình có quyền sống xa hoa, hưởng lạc từ đó mà đi đến tham ô, trụy lạc, thậm chí sa vào tội lỗi. Tất cả những lỗi lầm nói trên đều là con đẻ của chủ nghĩa cá nhân.

Chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù nguy hiểm mà mỗi người chúng ta phải luôn luôn tỉnh táo đề phòng và kiên quyết tiêu diệt".(4) Những lời dạy của Bác cách đây đã gần nửa thế kỷ mà vẫn mang tính thời sự biết bao, như đang nói với tất cả chúng ta hôm nay. Sáng 30 Tết, Bác tham gia trồng cây với hơn 1.500 cán bộ và đồng bào khu vực Cổ Loa.

Sau đó, Người tiếp tục đi thăm và tham gia trồng cây với bà con nông dân HTX Phú Diễn, huyện Từ Liêm (Hà Nội). Thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ, Người chúc Tết bà con xã viên, nghe đồng chí chủ nhiệm HTX báo cáo tình hình sản xuất và đời sống của nhân dân địa phương. Người nhắc nhở HTX cần phải đẩy mạnh sản xuất hơn nữa và chỉ dẫn cho các xã viên cách đào giếng nước và xây dựng công trình vệ sinh.

Buổi chiều 30 Tết đó, Bác cùng đồng chí Trần Quốc Hoàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an lên đường xuống thăm vùng mỏ Quảng Ninh. Bác nói với các đồng chí xung quanh, Quảng Ninh vừa lập công xuất sắc, đánh thắng trận đầu ngày 5-8-1964, bắt sống tên giặc lái đầu tiên nên chúng ta phải xuống động viên và chúc mừng. Hơn nữa, sắp tới Tổ quốc ta đang rất cần than để đẩy mạnh sản xuất, phục vụ đời sống. Chúng ta xuống Quảng Ninh để động viên quân và dân vùng mỏ đẩy mạnh sản xuất trong năm mới. Sáng Mồng Một Tết Ất Tỵ, Bác dậy sớm cùng người thư ký đi ra bờ biển Bãi Cháy vừa tập thể dục, vừa thong thả dạo bước trên bờ biển. Có lúc, Bác trầm ngâm phóng tầm mắt nhìn ra xa theo những con sóng ngoài khơi. Chính vào thời gian đó, con tàu mang bí số 41 do thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh chỉ huy đang cập bến Vũng Rô thuộc tỉnh Khánh Hòa.

8 giờ 30 phút, Bác gặp mặt hơn 2 vạn đại biểu các dân tộc trong tỉnh Quảng Ninh để chúc mừng năm mới. Người biểu dương thành tích mà Quảng Ninh đã đạt được trên các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và chiến đấu. Người cũng nhắc nhở quân và dân toàn tỉnh luôn luôn nâng cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng chiến thắng. Người cũng nhấn mạnh đến vai trò của tỉnh trong việc sản xuất than cho Tổ quốc, nêu lên một số phương hướng phấn đấu của ngành than trong những năm sắp tới. Nhân dịp này, Người tặng quân và dân Quảng Ninh lá cờ thưởng luân lưu cho toàn ngành than và thiếp chúc Tết cho những đơn vị, cá nhân có thành tích.

10 giờ 30 phút, từ nơi mít tinh, Bác đến thăm cán bộ, công nhân mỏ than Uông Bí. Dọc đường, Bác dừng lại nói chuyện thân mật với cán bộ, công nhân đoàn địa chất 3. Người nhắc nhở ngành địa chất năm nay phải làm tốt hơn năm ngoái, vì năm 1965 cần có nhiều than hơn, phải thi đua mỗi người làm việc bằng hai.

Nói chuyện với cán bộ, công nhân Nhà máy Điện Uông Bí và mỏ than Vàng Danh tại thị trấn Uông Bí, Bác nhắc nhở: Cần phải tăng cường quản lý kinh tế, nắm vững kỹ thuật, giữ gìn kỷ luật lao động, ra sức học tập kinh nghiệm của chuyên gia và công nhân Liên Xô. Công tác thiết kế và xây dựng phải làm cho chắc, cho kỹ. Tránh làm ẩu rồi phải chữa đi, chữa lại vừa lãng phí sức người, sức của, vừa không tốt cho sản xuất. Bác nhấn mạnh, phải tiết kiệm nguyên vật liệu. Phải giữ gìn tốt máy móc, vì đó là do mồ hôi của nhân dân ta mà ra.

Gần trưa Mồng Một Tết, Bác rời Hòn Gai tiếp tục đi chúc Tết nhân dân huyện Yên Hưng. Bác “xông đất” một số gia đình xã viên HTX Khe Cát. Các cụ, các cháu trong xóm chạy ra nắm tay Bác mời Bác vào nhà. Bác rất vui khi thấy trong hoàn cảnh chiến tranh nhưng gia đình nào cũng có bánh mật, bánh chưng, chè Ba Đình và hoa đẹp. Bác thân mật chúc Tết các gia đình, gần gũi thân thương như một người ông đi xa trở về.

Rời Khe Cát, Bác đi bộ một quãng trên quốc lộ. Bỗng Bác dừng lại một cột mốc có khắc chữ: “Lộc Ninh - 1995km”. Nét mặt thoáng buồn, Bác nói với anh em trong đoàn: “Tết này, không biết đồng bào miền Nam ăn Tết ra sao”. Đã 11 giờ 30 phút, cả đoàn đến một đồi thông bên đường thuộc xã Yên Lập. Đồng chí Trần Quốc Hoàn đề nghị Bác và cả đoàn lên đồi thông nghỉ ăn trưa. Bác đồng ý nhưng dặn không ai được bẻ lộc để bảo vệ rừng.

Cả đoàn vui vẻ đem xôi nắm mà Tỉnh ủy Quảng Ninh đã chuẩn bị, vui vẻ ăn bữa cơm Tết đầu năm. Trời xanh cao. Tiết Xuân ấm dịu. Bữa cơm Tết đầu năm trên đồi Yên Lập năm ấy thật đầm ấm và ngon lành. Ăn xong, Bác đề nghị cả đoàn nghỉ ngơi một lát rồi lên đường về Hà Nội. Bác bảo đồng chí phóng viên Báo Nhân Dân chụp một tấm ảnh để kỷ niệm chuyến xuất hành mùa Xuân Ất Tỵ 1965 đáng ghi nhớ. Tấm ảnh đó sau này trở thành một trong những tấm ảnh đẹp nhất về Bác Hồ và mùa Xuân./.

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, NXB CTQG - Hà Nội 2009, trang 355.

(2) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, NXB CTQG - Hà Nội 2009, trang 356.

3) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, NXB CTQG - Hà Nội 2009, trang 371.

(4) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, NXB CTQG - Hà Nội 2009, trang 374.