Vùng xoài, nhãn ứng dụng công nghệ cao của bản Nà Hạ, xã Mai Sơn.

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng bộ xã xác định phát triển nông nghiệp bền vững, ứng dụng công nghệ cao là khâu đột phá; tập trung xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo tiêu chuẩn, gắn với thị trường và chế biến. Các chỉ tiêu về diện tích cây ăn quả, vùng VietGAP, hữu cơ, vùng công nghệ cao được cụ thể hóa trong nghị quyết; quy hoạch sản xuất được rà soát, điều chỉnh phù hợp thổ nhưỡng, khí hậu và nhu cầu thị trường, làm nền tảng tổ chức lại sản xuất theo hướng hiện đại.

Bà Hoàng Thị Hồng, Chủ tịch UBND xã Mai Sơn, cho biết: Xác định rõ, muốn nâng cao thu nhập cho người dân thì phải thay đổi phương thức sản xuất, xã tập trung quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, khuyến khích áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ và công nghệ tưới tiết kiệm. Các HTX được củng cố để làm cầu nối liên kết tiêu thụ, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.

Năm 2025, xã duy trì trên 4.664 ha cây ăn quả; 25 ha xoài đạt VietGAP, 124 ha xoài và nhãn có mã số vùng trồng phục vụ truy xuất, xuất khẩu. Diện tích ứng dụng công nghệ cao khoảng 1.120 ha, 30 ha sản xuất theo hướng hữu cơ; gần 200 ha na và hơn 214 ha xoài được công nhận vùng sản xuất công nghệ cao. Sản xuất chuyển sang vùng chuyên canh kiểm soát chất lượng; người dân áp dụng quy trình kỹ thuật, sử dụng tưới tiết kiệm, nhà lưới, nhà màng, chế phẩm sinh học, bẫy côn trùng và nhật ký điện tử để bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Cơ cấu cây trồng điều chỉnh theo lợi thế từng vùng, duy trì na, xoài, nhãn là chủ lực, mở rộng dâu tây, cà phê, rau, hoa an toàn; kỹ thuật chăm sóc được thực hiện theo khuyến cáo, hạn chế vật tư nông nghiệp, nâng năng suất và chất lượng nông sản.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp được triển khai đồng bộ; dữ liệu vùng trồng, sản lượng, quy trình sản xuất được cập nhật thường xuyên. Nhiều sản phẩm áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, đưa lên các sàn Postmart, Voso và quảng bá qua mạng xã hội, giúp nông sản Mai Sơn mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc trung gian, tăng tính minh bạch và niềm tin của người tiêu dùng.

Nhân dân bản Nà Hạ, xã Mai Sơn, trao đổi kỹ thuật chăm sóc xoài ghép.

Anh Lò Văn Phớ, bản Nà Hạ, từng canh tác 5 ha ngô, sắn, mía với thu nhập bấp bênh. Từ năm 2017, anh chuyển sang trồng xoài ghép, nhãn ghép, na và đầu tư trồng dâu tây trong nhà lưới. Hệ thống tưới nhỏ giọt, quy trình bón phân hợp lý, sản xuất theo hướng hữu cơ và ghi chép nhật ký đầy đủ giúp vườn cây sinh trưởng ổn định, chất lượng quả đồng đều. Anh Phớ chia sẻ: Từ khi chuyển sang cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao, thu nhập tăng rõ rệt. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, được HTX liên kết tiêu thụ đảm bảo đầu ra. Mỗi năm gia đình thu lãi 500 - 600 triệu đồng.

Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao ở Mai Sơn gắn chặt với vai trò của HTX và doanh nghiệp. Toàn xã hiện có 9 doanh nghiệp, 65 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực; trong đó, nhiều HTX nông nghiệp tham gia sâu vào chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Các HTX tổ chức cung ứng vật tư đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát quy trình và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm. Nhờ vậy, mối liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, siêu thị, chuỗi cửa hàng nông sản sạch được củng cố, giảm tình trạng “được mùa rớt giá”.

Sản xuất nông nghiệp của xã được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hạ tầng và công nghiệp chế biến. Trên địa bàn có các nhà máy chế biến hoạt động ổn định, góp phần tiêu thụ sản phẩm và tạo việc làm cho lao động địa phương. Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao thu mua 80.000 tấn, tiêu thụ 16.200 tấn nông sản; sản lượng đường của Công ty CP Mía đường Sơn La ước đạt 58.291 tấn. Sự hiện diện của các cơ sở chế biến giúp nâng cao giá trị nông sản, giảm áp lực tiêu thụ trong thời điểm thu hoạch rộ, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nông nghiệp công nghệ cao ở Mai Sơn vẫn đối mặt không ít khó khăn như sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi thiếu bền vững; hạ tầng tưới tiêu, bảo quản, sơ chế chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực quản trị của một số HTX còn hạn chế, việc tuân thủ quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ chưa đồng đều. Thiếu chế biến sâu, khiến giá nông sản phụ thuộc thị trường tươi, tiềm ẩn rủi ro khi cung vượt cầu. Thời gian tới, Mai Sơn tiếp tục cơ cấu lại cây trồng, mở rộng cây chủ lực theo lợi thế từng bản, gắn sản xuất với doanh nghiệp và thị trường ổn định; đồng thời đầu tư hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị HTX, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, bền vững.

Mai Sơn tiếp tục tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao, từ sản xuất theo quy trình chuẩn, mở rộng nhà lưới, tăng cường liên kết tiêu thụ... hình thành nền sản xuất mới, nâng giá trị gia tăng và tạo nền tảng hướng tới mục tiêu trở thành vùng nông nghiệp hiện đại của tỉnh.