Đại hội XIV của Đảng được đông đảo nhân dân, nhân sĩ trí thức và thanh niên kỳ vọng Đại hội sẽ đề ra những chủ trương lớn. Ảnh: VGP

“Phát súng lệnh” phá vỡ điểm nghẽn mang tên ‘thể chế’

Đại hội XIV của Đảng sẽ diễn ra từ 19/1 đến 25/1, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Hà Nội. Đây là sự kiện chính trị trọng đại nhất của đất nước, thời điểm để toàn Đảng, toàn dân nhìn lại một nhiệm kỳ đầy biến động nhưng cũng rất tự hào, đồng thời mở ra cánh cửa bước vào “Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Đại hội diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đã đi qua gần 40 năm Đổi mới với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, chúng ta không thể tiếp tục vận hành trên những nền tảng cũ đã không còn phù hợp.

Từ giữa năm 2025 đến nay, thông điệp về “Kỷ nguyên mới” của Tổng Bí thư Tô Lâm đã lan tỏa mạnh mẽ, tạo nên một luồng sinh khí mới. Kỷ nguyên đó đòi hỏi một hệ thống thể chế không chỉ để quản lý mà phải thực sự khơi thông và thúc đẩy. Thể chế phải là bệ phóng để đưa các nguồn lực vốn đang bị bó hẹp trong các quy định chồng chéo được giải phóng hoàn toàn.

Một trong những tiền đề quan trọng nhất mà Đại hội XIV sẽ kế thừa và phát triển chính là cuộc cải cách hành chính lịch sử: Việt Nam chính thức chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp (Trung ương và Địa phương) bắt đầu từ ngày 1/7/2025.

Nhìn lại nửa năm thực hiện, hiệu quả từ cuộc cách mạng này đã hiện rõ qua những con số biết nói. Việc cắt bỏ các tầng nấc trung gian không cần thiết, giảm bớt các khâu phê duyệt chồng chéo đã giúp thời gian xử lý thủ tục hành chính tại nhiều địa phương giảm từ 40-60%. Mô hình chính quyền hai cấp giúp thông tin chỉ đạo từ Trung ương xuống thẳng cơ sở nhanh chóng hơn, đồng thời tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của người đứng đầu địa phương.

Đây không chỉ là việc giảm biên chế cơ học, mà là một bước chuyển về chất trong năng trị quốc gia. Việc tinh gọn bộ máy đã giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng ngân sách trong nửa cuối năm 2025, nguồn lực này ngay lập tức được tái đầu tư cho hạ tầng chiến lược và an sinh xã hội. Vì thế, không quá khi nói, sự kiện ngày 1/7/2025 được đánh giá là “phát súng lệnh” cho việc phá vỡ điểm nghẽn về tổ chức bộ máy – một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển trong nhiều thập kỷ.

Sự kiện ngày 1/7/2025 được đánh giá là “phát súng lệnh” cho việc phá vỡ điểm nghẽn về tổ chức bộ máy khi đến nay mô hình chính quyền 2 cấp đang thực sự phát huy hiệu quả. Ảnh: Sông Hàn

Thách thức còn đó và sứ mệnh của Đại hội XIV

Dù đã có những bước tiến dài, nhưng trước ngưỡng cửa Đại hội XIV, Đảng ta vẫn thẳng thắn nhìn nhận: Thể chế vẫn là điểm nghẽn lớn nhất. Hệ thống pháp luật còn rườm rà, một số quy định còn mâu thuẫn khiến cán bộ thực thi rơi vào trạng thái “sợ sai, sợ trách nhiệm”.

Số liệu tổng kết cuối năm 2025 cho thấy, GDP ước tăng 8,02%, đạt mục tiêu đề ra và nằm trong nhóm cao của thế giới. Tính chung cả giai đoạn 2021–2025, tăng trưởng bình quân đạt 6,3%, cao hơn giai đoạn trước; riêng 4 năm 2022–2025, tăng trưởng bình quân đạt hơn 7% mỗi năm, vượt mục tiêu Quốc hội đề ra. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân đầu tư công vẫn gặp khó khăn ở một số dự án lớn do vướng mắc về thủ tục đất đai và đánh giá tác động môi trường. Những quy định lỗi thời giống như “những tảng đá” chặn dòng chảy của dòng vốn và sự sáng tạo.

Tại các diễn đàn chuẩn bị cho Đại hội XIV, nhiều chuyên gia kinh tế và các đại biểu đã nhấn mạnh: Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn thể chế, chúng ta sẽ lỡ nhịp với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Thể chế trong kỷ nguyên mới phải là thể chế số, thể chế xanh và thể chế khuyến khích sự đột phá. Việc tháo gỡ này phải được thực hiện với tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng”, quyết liệt và không ngại va chạm.

Mọi cải cách của Đảng, Nhà nước đều hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Đáng chú ý, một nội dung trọng tâm được dự thảo văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh là xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Cuộc cải cách chính quyền hai cấp từ ngày 1/7/2025 đã đặt cán bộ vào vị trí phải ra quyết định nhanh hơn, trực tiếp hơn. Do đó, nếu không có một hành lang pháp lý an toàn, điểm nghẽn tâm lý sẽ thay thế điểm nghẽn thủ tục để kìm hãm sự phát triển.

Việc cụ thể hóa các cơ chế này trong Nghị quyết Đại hội XIV tới đây sẽ là “liều thuốc” hóa giải sự trì trệ. Chúng ta cần những người lãnh đạo không chỉ giỏi chuyên môn mà phải có tư duy quản trị hiện đại, dám bứt phá khỏi những lối mòn để tìm ra lời giải cho những vấn đề mới phát sinh trong thực tế.

Ngày khai mạc Đại hội XIV đang tới gần, khắp nơi trên cả nước đang dấy lên phong trào thi đua lập thành tích chào mừng. Sự thành công bước đầu của cải cách hành chính hai cấp đã củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Người dân và doanh nghiệp đang kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục đưa ra những quyết sách mạnh mẽ hơn nữa để xóa bỏ triệt để tư duy “xin – cho”, cơ chế quan liêu, bao cấp còn sót lại dưới nhiều hình thức.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội ngàn năm có một để thay đổi vị thế quốc gia trên bản đồ thế giới. Hạ tầng số đang được hoàn thiện, nguồn nhân lực trẻ đang khao khát cống hiến và một hệ thống chính trị đang được tinh gọn, hiệu quả hơn. Tất cả đang chờ đợi những quyết sách mang tính đột phá từ Đại hội XIV để cộng hưởng, tạo thành sức mạnh tổng hợp đưa con tàu Việt Nam vươn ra biển lớn.

Do vậy, khơi thông điểm nghẽn thể chế không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà là câu chuyện về tương lai của dân tộc. Cử tri, nhân dân kỳ vọng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, với tư duy đổi mới mạnh mẽ và tinh thần cầu thị, Đại hội XIV sắp tới chắc chắn sẽ là một dấu son chói lọi, mở ra trang sử mới cho đất nước.