PGS.TS. Lâm Nhân - Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP Hồ Chí Minh phát biểu đề dẫn tại hội thảo.

Trong không gian trầm mặc và thơm nồng của Bảo tàng Thế giới Cà phê trong hai ngày 5-6/12 đã trở thành nơi giao thoa của trí tuệ toàn cầu. Khác với các hội thảo kinh tế thông thường, sự kiện lần này với chủ đề “Chuỗi giá trị ngành công nghiệp cà phê toàn cầu – Phát triển toàn cầu, địa phương và bền vững,” mang một sứ mệnh lớn lao hơn để nâng tầm văn hóa cà phê Việt Nam.

Dưới sự phối hợp của Sở VHTT&DL tỉnh Đắk Lắk, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, UNESCO và Đại học Vân Nam (Trung Quốc), cùng sự bảo trợ của Tập đoàn Trung Nguyên, hội thảo đã thu hút sự tham gia của hơn 100 nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp.

Sự kiện được khai mạc với lời đề dẫn đầy cảm hứng từ PGS.TS. Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP.HCM. Ông khẳng định mục tiêu hội thảo là "Mở rộng trao đổi khoa học, hướng tới kiến tạo tầm nhìn mới cho ngành Cà phê Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu."

Nhưng điều thực sự khiến không khí buổi hội thảo trở nên đặc biệt chính là việc nó gắn liền với lộ trình xây dựng hồ sơ “Tri thức trồng, chế biến và thưởng thức cà phê Tây Nguyên” để trình UNESCO ghi danh vào Danh sách thực hành tốt bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.

Đây là cơ hội quan trọng để chúng ta tôn vinh tri thức bản địa, những hiểu biết được trao truyền qua bao thế hệ người Tây Nguyên trong việc trồng, chăm sóc và chế biến hạt cà phê. Nhiều chuyên gia nhấn mạnh, việc đệ trình hồ sơ không chỉ đơn thuần là sự ghi nhận. Nó là hành động định hình ký ức, bản sắc cộng đồng thông qua phong tục, đạo đức xã hội và những câu chuyện về hành trình canh tác.

“Cà phê không chỉ là cây công nghiệp. Đó là văn hóa, là sinh kế, là linh hồn của người Tây Nguyên,” một đại biểu chia sẻ. “Việc công nhận di sản sẽ là nền tảng vững chắc nhất để thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.”

Để làm rõ những góc cạnh đa chiều này, đã có 57 tham luận đã được gửi đến hội thảo và biên tập thành ba nhóm nội dung trọng tâm gồm: Di sản cà phê, bản sắc địa phương và giá trị toàn cầu. Chuỗi giá trị, công nghiệp và công nghệ cà phê trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cà phê, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững.

Cà phê không chỉ là cây công nghiệp. Đó là văn hóa, là sinh kế, là linh hồn của người dân Đắk Lắk nói riêng, Tây nguyên nói chung.

Sự phân nhóm này cho thấy một cách tiếp cận toàn diện, không chỉ dừng lại ở kinh tế mà còn đi sâu vào quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa thông qua cà phê, sự bản địa hóa thực hành cà phê trong thời kỳ hội nhập.

Điểm nhấn học thuật chính là việc tiếp cận cà phê dưới góc độ Di sản văn hóa phi vật thể, với mục tiêu làm nổi bật giá trị toàn cầu của di sản nhưng vẫn giữ được bản sắc địa phương, yếu tố cốt lõi làm nên sức sống của vùng đất Tây Nguyên.

Không chỉ gói gọn trong các phiên thảo luận học thuật, hội thảo còn mang đến những trải nghiệm đa giác quan độc đáo, xóa nhòa ranh giới giữa lý thuyết và thực tiễn. Các đại biểu được tham gia Thiền Cà Phê, trải nghiệm sự tĩnh tại và kết nối với hạt cà phê dưới góc độ tinh thần. Các đại biểu cũng cùng nhau tham quan tại Bảo tàng Thế giới Cà Phê giúp khám phá ba nền văn minh cà phê lớn trên thế giới Ottoman, Roman và Thiền. Đặc biệt, hoạt động giao lưu với các chủ thể văn hóa thực hành di sản tại trang trại đã tạo ra những khoảnh khắc chân thực và sống động.

Tất cả đã tạo nên một điểm giao thoa giữa di sản truyền thống và sáng tạo đương đại, góp phần khẳng định vị thế của Đắk Lắk. Thủ phủ cà phê Việt Nam trên bản đồ văn hóa và công nghiệp sáng tạo toàn cầu.