Hải Phòng kỷ niệm 440 năm Ngày mất Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

Các đại biểu, nhân dân và du khách về dự Lễ kỷ niệm 440 năm ngày mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

Lễ kỷ niệm 440 năm ngày mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585 – 2025) không chỉ là một sự kiện văn hóa, tâm linh thuần túy mà còn là dịp để hậu thế soi mình vào trí tuệ của một bậc "vạn thế sư biểu". Đây là một cột mốc quan trọng để khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng, nhân cách và những đóng góp vĩ đại của ông đối với lịch sử dân tộc.

Nguyễn Bỉnh Khiêm: Tầm vóc một bậc hiền triết

Quang cảnh buổi Lễ

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585), tên tự là Hanh Phủ, hiệu là Bạch Vân cư sĩ, người làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, TP. Hải Phòng). Ông là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất của lịch sử Việt Nam thế kỷ XVI.

Trong bối cảnh đất nước loạn lạc, Trịnh - Mạc phân tranh, Nguyễn Bỉnh Khiêm nổi lên như một ngọn hải đăng của trí tuệ. Ông không chỉ là một nhà giáo xuất sắc đào tạo nên những nhân tài như Phùng Khắc Khoan, Lương Hữu Khánh, mà còn là một nhà tiên tri, một chính trị gia "đứng ngoài cuộc để nhìn thấu cuộc". Những lời sấm ký và lời khuyên của ông đã góp phần giữ vững sự ổn định tương đối của đất nước và định hướng con đường phát triển cho các dòng họ cầm quyền thời bấy giờ.

Một số hình ảnh ghi nhận tại buổi Lễ:

Lãnh đạo thành phố Hải Phòng dâng hương tại tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm

Nghi thức rước kiệu trang trọng (ảnh CTTTP)

Các gian hàng ẩm thực đường phố mang nét đặc trưng của Hải Phòng tại khu vực Đền Trạng để phục vụ nhân dân và du khách (ảnh:Kim Huệ)

Kết hợp quảng bá sản phẩm nông nghiệp địa phương trong dịp lễ hội Đền Trạng (ảnh: Kim Huệ)

Đẩy mạnh tiêu thụ nông sản ngay chính quê hương (ảnh:Kim Huệ)

Ý nghĩa của cột mốc 440 năm ngày mất

Lễ kỷ niệm 440 năm ngày mất của ông (28/11 âm lịch) mang nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc như: Tôn vinh di sản tư tưởng: Khẳng định giá trị của học thuyết "Trung - Hiếu", tư tưởng lấy dân làm gốc và khát vọng hòa bình mà ông suốt đời theo đuổi; Giáo dục truyền thống: Là dịp để thế hệ trẻ tìm hiểu về đạo học, tinh thần hiếu học và nhân cách cao đẹp của một người thầy lỗi lạc; Gắn kết cộng đồng: Lễ hội thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương về với vùng đất Vĩnh Bảo, tạo nên một không gian văn hóa tâm linh đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc

Không gian và các hoạt động chính trong lễ kỷ niệm

Lễ Cáo yết và đọc chúc văn

Lễ kỷ niệm thường được tổ chức trang trọng tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hải Phòng). Các hoạt động thường chia làm hai phần chính:

Phần lễ: Trang trọng và tôn nghiêm bao gồm các nghi thức truyền thống như lễ dâng hương, lễ cáo yết, và đọc chúc văn. Tiếng trống khai hội vang lên trong không gian cổ kính của đền thờ, gợi nhắc về sự thanh cao, thoát tục của cụ Trạng khi lui về ở ẩn tại am Bạch Vân.

Phần hội: Đậm chất văn hóa dân gian

Nhiều trò chơi dân gian được góp mặt tại Lễ hội tạo nên nét đặc trưng của văn hóa địa phương

Phần hội là sự kết hợp giữa các trò chơi dân gian và các hoạt động văn hóa nghệ thuật hiện đại: Trò chơi dân gian: Đấu vật, chọi gà, cờ người, kéo co, pháo đất, bóng chuyền hơi... – những hoạt động gợi lại không khí lễ hội làng quê xưa; Triển lãm tư liệu: Trưng bày các bản sấm ký, thơ ca (Bạch Vân am thi tập, Bạch Vân quốc ngữ thi tập) và các công trình nghiên cứu về thân thế, sự nghiệp của ông; Hội thơ và đố chữ: Nơi các văn nghệ sĩ và người yêu thơ ca cùng nhau đàm đạo về những triết lý sâu sắc trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Những bài học vượt thời gian từ cuộc đời Trạng Trình

Sau 440 năm, những lời dạy của Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn cho xã hội hiện đại: Tư tưởng lấy dân làm gốc: Nguyễn Bỉnh Khiêm luôn trăn trở về nỗi khổ của người dân trong cảnh chiến tranh. Ông quan niệm rằng: "Cổ lai quốc dĩ dân vi bản" (Xưa nay nước lấy dân làm gốc). Trong bối cảnh hiện nay, tư tưởng này chính là kim chỉ nam cho công tác quản trị và xây dựng đất nước bền vững.

Tầm nhìn chiến lược và chủ quyền dân tộc: Câu nói nổi tiếng "Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân" không chỉ là lời khuyên cho họ Nguyễn vào phương Nam mở cõi, mà còn thể hiện tầm nhìn địa chính trị sắc bén. Đặc biệt, những vần thơ về Biển Đông của ông từ 4 thế kỷ trước đã khẳng định ý thức chủ quyền sớm của dân tộc: "Biển Đông vạn dặm giăng tay giữ / Đất Việt muôn thu vững thái bình"

Lối sống thanh cao, không màng danh lợi: Khi nhận thấy triều đình mục nát, ông dũng cảm dâng sớ chém 18 lộng thần, rồi từ quan về quê dạy học. Lối sống "trung dung", biết đủ, biết dừng và giữ mình trong sạch giữa dòng đời vẩn đục là bài học quý giá về đạo đức nghề nghiệp và liêm chính cho hậu thế.

Trách nhiệm của hậu thế: Bảo tồn và phát huy

Lễ kỷ niệm 440 năm không chỉ là nhìn lại quá khứ mà còn là nhìn về tương lai. Việc bảo tồn di sản của Nguyễn Bỉnh Khiêm cần được thực hiện qua: Số hóa di sản: Đưa các tác phẩm thơ văn, sấm ký của ông lên các nền tảng số để tiếp cận gần hơn với giới trẻ và bạn bè quốc tế.

Phát triển du lịch văn hóa: Xây dựng Vĩnh Bảo thành một trung tâm du lịch giáo dục, nơi học sinh sinh viên có thể đến để học về lịch sử và nhân sinh quan.

Nghiên cứu khoa học: Tiếp tục tổ chức các hội thảo quốc tế để phân tích sâu hơn về tầm ảnh hưởng của ông trong dòng chảy triết học phương Đông.

Lễ kỷ niệm 440 năm ngày mất danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm là lời khẳng định rằng: Những bậc vĩ nhân như ông không bao giờ mất đi. Họ sống mãi trong ký ức của dân tộc qua những giá trị tinh thần vĩnh cửu. Về với đền Trạng là về với cội nguồn trí tuệ, để mỗi người thêm tự hào về bề dày văn hiến của đất nước và có thêm động lực để cống hiến cho một Việt Nam thịnh vượng, thái bình.

Lễ hội Đền Trạng Trình năm 2026 diễn ra trong 03 ngày, từ ngày 15 đến 17/01/2026. Đây là năm đầu tiên xã Nguyễn Bỉnh Khiêm tổ chức lễ hội theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, thể hiện sự kế thừa và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng văn minh, giàu bản sắc.