Ảnh minh họa (TTXVN)

Giáo sư Đỗ Tất Lợi sinh tại xã Phú Minh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Ông theo học tại trường Y Dược toàn cấp Đông Dương (tiền thân của Đại học Y Hà Nội) từ năm 1939 đến 1944. Đây là giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước, nhưng cũng là nền tảng quan trọng để hình thành nên một nhà khoa học tài năng. Sau khi tốt nghiệp, thay vì theo đuổi con đường sự nghiệp bằng cách mở hiệu thuốc với biển hiệu bằng tiếng Pháp như thời bấy giờ, ông đã thể hiện khí phách độc lập dân tộc bằng việc mở hiệu thuốc với biển hiệu tiếng Việt. Chi tiết này cho thấy tinh thần tự tôn dân tộc sâu sắc, luôn trăn trở với vận mệnh đất nước và mong muốn đóng góp sức mình cho sự phát triển của nền y học nước nhà.

Trong suốt cuộc đời mình, Giáo sư Đỗ Tất Lợi đã dành tâm huyết cho việc nghiên cứu, sưu tầm và phổ biến kiến thức về cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Ông không chỉ là một nhà khoa học uyên bác mà còn là một nhà giáo tận tâm, người đã đào tạo ra nhiều thế hệ dược sĩ tài năng cho đất nước. Gần bốn mươi năm giảng dạy tại Trường Đại học Y Dược Hà Nội, ông đã truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm và tình yêu nghề cho biết bao lớp học trò. Ông luôn khuyến khích các thế hệ sau tiếp tục nghiên cứu, phát huy những giá trị của y học cổ truyền, kết hợp với y học hiện đại để chăm sóc sức khỏe nhân dân một cách tốt nhất.

Chủ tịch nước Lê Đức Anh trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cho GS.TSKH. Đỗ Tất Lợi tại Phủ Chủ tịch ngày 30/10/1996.

Một trong những đóng góp to lớn của Giáo sư Đỗ Tất Lợi là công trình nghiên cứu "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam". Đây không chỉ là một cuốn sách mà còn là một công trình khoa học đồ sộ, chứa đựng những kiến thức quý báu về dược liệu Việt Nam. Cuốn sách đã trở thành một tài liệu tham khảo vô giá cho các nhà nghiên cứu, các thầy thuốc và những người quan tâm đến y học cổ truyền. Nó được coi là "đứa con tinh thần" lớn nhất của ông, một tác phẩm có vị trí trang trọng và đặc biệt trong y văn nước nhà. Qua cuốn sách này, ông đã hệ thống hóa một cách khoa học những kinh nghiệm dân gian về sử dụng cây thuốc, đồng thời bổ sung những kết quả nghiên cứu mới, góp phần nâng cao giá trị của y học cổ truyền.

Không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu và giảng dạy, Giáo sư Đỗ Tất Lợi còn tích cực tham gia vào công tác phục vụ kháng chiến. Trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ông đã có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu và bào chế thuốc phục vụ bộ đội và nhân dân. Ông luôn tâm niệm rằng người Việt Nam phải dùng thuốc Nam, bởi cây thuốc có sẵn trong rừng vàng biển bạc của đất nước. Tinh thần này đã thôi thúc ông không ngừng tìm tòi, khai thác những nguồn dược liệu quý giá từ thiên nhiên.

Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp y học nước nhà, Giáo sư Đỗ Tất Lợi đã được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I năm 1996. Ông cũng là một trong số ít những nhà khoa học Việt Nam được quốc tế vinh danh. Sự nghiệp của ông không chỉ là niềm tự hào của ngành y dược Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau tiếp tục nghiên cứu, phát huy những giá trị của y học cổ truyền.

Giáo sư Đỗ Tất Lợi không chỉ là một nhà khoa học, một nhà giáo mà còn là một nhà văn hóa, một người con ưu tú của dân tộc. Ông đã dành cả cuộc đời mình cho sự nghiệp bảo tồn và phát triển y học cổ truyền Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc chăm sóc sức khỏe nhân dân. Tên tuổi và những cống hiến của ông sẽ mãi được ghi nhớ và tôn vinh trong lịch sử y học Việt Nam. Ông đã ra đi vào ngày 3 tháng 2 năm 2008, nhưng những di sản mà ông để lại vẫn tiếp tục được các thế hệ sau kế thừa và phát huy.

Cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Đỗ Tất Lợi là một tấm gương sáng về tinh thần yêu nước, lòng say mê khoa học và sự tận tâm với nghề nghiệp, xứng đáng để các thế hệ mai sau học tập và noi theo. Ông đã bắc một nhịp cầu vững chắc giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, mở ra một hướng đi mới cho nền y học Việt Nam, hướng đến sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa của quá khứ và những tiến bộ của khoa học hiện đại, vì mục tiêu cao cả là sức khỏe của cộng đồng./.