Chân dung GSVS Vũ Tuyên Hoàng người cả đời gắn bó với nền nông nghiệp Việt Nam.

Ông không chỉ là một nhà khoa học tài năng với những công trình nghiên cứu mang tầm quốc tế mà còn là một nhà quản lý xuất sắc, một nhà giáo tận tâm và một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là nguồn cảm hứng lớn lao cho các thế hệ nhà khoa học và những người làm nông nghiệp Việt Nam. Vũ Tuyên Hoàng sinh ngày 2 tháng 12 năm 1938 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Cha ông là nhà văn Vũ Ngọc Phan, mẹ ông là thi sỹ Hằng Phương. Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ niềm đam mê với khoa học, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam), ông tiếp tục theo học và nghiên cứu tại Liên Xô (cũ), nơi ông đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Khoa học Nông nghiệp. Ông giáo sư, tiến sĩ khoa học ngành nông nghiệp, viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học nông nghiệp Liên bang Nga, viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Thế giới đang phát triển, Đông Nam Á.

Sự nghiệp khoa học của Giáo sư viện sỹ Vũ Tuyên Hoàng gắn liền với những công trình nghiên cứu sâu rộng về cây lúa, loại cây trồng chủ lực của nền nông nghiệp Việt Nam. Ông được biết đến là tác giả của lý thuyết hai hệ thống gen trong cây lúa, một phát hiện mang tính đột phá, có ý nghĩa quan trọng trong việc chọn tạo giống lúa mới. Lý thuyết này đã mở ra một hướng đi mới trong công tác giống cây trồng, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cơ chế di truyền và khả năng thích ứng của cây lúa với các điều kiện môi trường khác nhau. Dưới sự lãnh đạo của GS,VS Vũ Tuyên Hoàng, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm đã trở thành một trung tâm nghiên cứu hàng đầu về cây lúa ở Việt Nam và khu vực. Ông đã có công lớn trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ khoa học của Viện, tạo điều kiện cho các nhà khoa học trẻ được học tập, nghiên cứu và phát huy tài năng.

Một trong những thành tựu nổi bật của GS,VS Vũ Tuyên Hoàng là việc chọn lai tạo thành công nhiều giống lúa mới có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh và thích ứng với các điều kiện khắc nghiệt của môi trường. Có thể kể đến các giống lúa như Xuân số 2, NN 75-6 (các giống lúa thâm canh), CH5, CH133 (các giống lúa chịu hạn), U14, U17 (các giống lúa chịu ngập úng đầu tiên trên thế giới). Đặc biệt, các giống lúa chịu ngập úng do ông và các cộng sự nghiên cứu đã được đánh giá cao trên thế giới, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

GSVS Vũ Tuyên Hoàng là người luôn quan tâm đến thế hệ kế tiếp.

Không chỉ tập trung vào cây lúa, GS,VS Vũ Tuyên Hoàng còn có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu và phát triển các loại cây trồng khác như khoai tây, rau quả. Ông đã xây dựng quy trình kỹ thuật trồng khoai tây bằng hạt, giúp nâng cao năng suất và chất lượng khoai tây. Ông cũng đã chọn tạo thành công nhiều giống rau quả mới bằng phương pháp sử dụng ưu thế lai, như dưa chuột, cà chua, các giống táo mới như H12, H32, má hồng.

Bên cạnh công tác nghiên cứu khoa học, GS,VS Vũ Tuyên Hoàng còn là một nhà quản lý đầy trách nhiệm. Ông từng giữ chức Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm trong nhiều năm, đồng thời kiêm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp kiêm Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp. Với vai trò quản lý, ông đã có những đóng góp quan trọng trong việc hoạch định chính sách và định hướng phát triển cho ngành nông nghiệp Việt Nam. GS,VS Vũ Tuyên Hoàng cũng là một nhà giáo tận tâm, người đã đào tạo nhiều thế hệ cán bộ khoa học nông nghiệp cho đất nước. Ông luôn coi trọng việc truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm cho các thế hệ trẻ, khuyến khích họ say mê nghiên cứu khoa học và cống hiến cho sự phát triển của nền nông nghiệp nước nhà.

Với những đóng góp to lớn cho nền nông nghiệp Việt Nam, GS,VS Vũ Tuyên Hoàng đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận và trao tặng nhiều danh hiệu cao quý. Ông là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa V, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa VI, VII và VIII; đại biểu Quốc hội các khóa VIII, XI và XII; Ủy viên Hội đồng Chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia. Ông cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương lao động hạng ba, hạng nhất. Huân chương độc lập hạng hai. Giải thưởng Lúa thế giới. Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật.

GS,VS Vũ Tuyên Hoàng qua đời vào ngày 26 tháng 2 năm 2008, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và toàn thể những người làm nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, những di sản mà ông để lại vẫn sống mãi, tiếp tục soi đường cho sự phát triển của nền nông nghiệp quốc gia. Ông là một biểu tượng của sự tận tâm, sáng tạo và cống hiến cho khoa học, một tấm gương sáng về lao động sáng tạo cho các thế hệ mai sau học tập và noi theo. Những công trình nghiên cứu của GS,VS Vũ Tuyên Hoàng không chỉ có giá trị trong nước mà còn được đánh giá cao trên thế giới. Ông đã tham gia nhiều hội nghị khoa học quốc tế, công bố nhiều bài báo trên các tạp chí khoa học uy tín, góp phần nâng cao vị thế của nền khoa học nông nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.

Có thể nói, cuộc đời và sự nghiệp của GS,VS, Vũ Tuyên Hoàng là một minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa tài năng khoa học, lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm cao cả. Ông đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp phát triển nền nông nghiệp Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao đời sống của người nông dân. Tên tuổi của ông sẽ mãi mãi được khắc ghi trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam./.