Điều hành sản xuất vụ Đông Xuân linh hoạt, thích ứng biến động khí hậu

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành các văn bản đề nghị địa phương chủ động điều hành sản xuất vụ Đông 2025 và vụ Đông Xuân 2025 – 2026, trong đó trọng tâm là công tác lấy nước phục vụ gieo cấy lúa, phòng chống rét và tổ chức sản xuất cây trồng phù hợp với diễn biến khí hậu.

Theo đó, lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2025 – 2026 khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ được triển khai thành 2 đợt, kéo dài 7 ngày. Trong thời gian này, các đơn vị liên quan sẽ phối hợp vận hành các nhà máy thủy điện nhằm duy trì mực nước trung bình tại trạm thủy văn Hà Nội ở mức khoảng 1,7 – 1,9 m, tạo điều kiện thuận lợi cho các công trình thủy lợi lấy nước.

Để tận dụng tối đa nguồn nước bổ sung từ các hồ chứa thủy điện, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường: Phú Thọ, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình cùng các đơn vị quản lý hệ thống thủy lợi liên tỉnh Bắc Đuống, Bắc Hưng Hải, sông Nhuệ triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành lấy nước. Trong đó, các công trình thủy lợi cần được vận hành linh hoạt, sẵn sàng lấy nước sớm hơn thời gian quy định của đợt 2 nếu điều kiện nguồn nước cho phép; vận hành tối đa công suất để khẩn trương cấp đủ nước cho 100% diện tích gieo cấy theo kế hoạch.

Song song với việc cấp nước, các địa phương cần tăng cường tích trữ nước trong hệ thống kênh mương, ao, đầm, vùng trũng nhằm phục vụ tưới dưỡng cho lúa sau gieo cấy; đồng thời đẩy mạnh công tác vận động nông dân làm đất, gieo cấy sớm để giữ nước trên ruộng, gia cố bờ vùng, bờ thửa nhằm hạn chế thất thoát nước. Ngành nông nghiệp các địa phương phấn đấu hoàn thành gieo cấy lúa trước Tết Nguyên đán hoặc ngay sau khi kết thúc hai đợt lấy nước, tránh nguy cơ thiếu nước sau Tết.

Việc điều hành đợt 2 lấy nước được yêu cầu thực hiện linh hoạt, vừa bảo đảm yêu cầu dâng mực nước, đẩy mặn cho các công trình thủy lợi hoạt động hiệu quả, vừa tiết kiệm nguồn nước từ các hồ chứa thủy điện. Các đơn vị cần chủ động theo dõi thông tin trực tuyến về mực nước hạ du hệ thống sông Hồng, diện tích đã có nước và lưu lượng xả của các hồ thủy điện; cập nhật diện tích có nước hằng ngày trước 15 giờ lên hệ thống điều hành của ngành để phục vụ chỉ đạo, điều hành kịp thời.

Về trồng trọt, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng yêu cầu các địa phương phía Bắc về tổ chức sản xuất vụ đông xuân 2025 – 2026. Trên cơ sở kịch bản sản xuất đã được xây dựng, vụ lúa đông xuân 2025 – 2026 tại các tỉnh phía Bắc dự kiến gieo cấy khoảng 1,052 triệu ha, sản lượng đạt gần 12,96 triệu tấn. Các địa phương cần bố trí thời vụ và cơ cấu giống phù hợp, bảo đảm lúa trỗ vào thời điểm thời tiết thuận lợi, tránh rét "Nàng Bân" và hạn chế rủi ro lũ Tiểu mãn khi thu hoạch.

Các địa phương chủ động phòng chống rét cho mạ và lúa mới cấy bằng các biện pháp tưới đủ nước, che phủ nilon 100% diện tích mạ xuân, đồng thời điều chỉnh chế độ bón phân hợp lý, tránh bón đạm khi nhiệt độ xuống thấp. Các tỉnh Bắc Trung Bộ ưu tiên sử dụng giống ngắn ngày, cực ngắn ngày; trong khi các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc tập trung gieo cấy trà xuân muộn, đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa như mạ khay, máy cấy, máy gặt đập liên hợp để giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đối với cây rau màu vụ đông 2025, các địa phương cần khoanh vùng bảo vệ diện tích chuyên màu, thu hoạch kịp thời các diện tích đã đến kỳ thu hoạch, đồng thời tiếp tục thâm canh tăng vụ, rải vụ các loại rau ưa lạnh, ngắn ngày nhằm bảo đảm nguồn cung rau xanh trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Việc phát triển sản xuất rau an toàn, gắn với liên kết tiêu thụ, tăng cường kiểm tra chất lượng và an toàn thực phẩm cần được đẩy mạnh.