Ảnh minh họa

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản gửi UBND tỉnh đề nghị xem xét cho phép lập Hồ sơ khoa học “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” để trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định, đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, qua rà soát các nội dung liên quan đến lịch sử hình thành, quy trình chế biến cũng như giá trị văn hóa, kinh tế của nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết tại đơn đề nghị của Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết, đồng thời đối chiếu với tư liệu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, cho thấy nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, điều kiện theo quy định để triển khai lập Hồ sơ khoa học trình cấp có thẩm quyền xem xét công nhận.

Nước mắm Phan Thiết có những đặc trưng riêng biệt so với các vùng sản xuất khác. Sản phẩm có màu vàng rơm trong, sóng sánh nếu nguyên liệu là cá cơm; hoặc màu nâu nhạt nếu làm từ cá nục. Nước mắm có mùi thơm nồng, vị ngọt đậm, độ đạm cao. Những đặc điểm này hình thành từ quy trình ủ chượp truyền thống dưới điều kiện khí hậu nắng, gió và nhiệt độ trung bình cao của vùng Nam Trung Bộ – yếu tố tự nhiên đặc thù tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lên men tự nhiên mà ít nơi có được.

Hiện nay, nước mắm Phan Thiết đã trở thành thương hiệu nổi tiếng, được tiêu thụ rộng rãi trên khắp các tỉnh, thành trong cả nước và từng bước vươn ra một số thị trường quốc tế. Theo thống kê, trên địa bàn thành phố Phan Thiết (cũ) có hơn 200 cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm, mỗi năm cung ứng ra thị trường hàng chục triệu lít sản phẩm. Các cơ sở vẫn duy trì phương thức chế biến truyền thống, mỗi nơi có bí quyết riêng, góp phần tạo nên sự đa dạng và bản sắc cho nghề.

Sau 22 năm thành lập, Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết hiện có 48 hội viên, gồm 5 công ty cổ phần, 29 công ty trách nhiệm hữu hạn, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất. Việc đề nghị đưa “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống lâu đời, mà còn tạo động lực để nghề nước mắm Phan Thiết tiếp tục phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập hiện nay./.