Đề án 1 triệu hécta lúa chất lượng cao: Hướng đi chiến lược cho nông nghiệp xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long

Theo nhận định của Thủ tướng, Đề án có ý nghĩa chiến lược không chỉ với vùng Đồng bằng sông Cửu Long mà còn với cả nước, nhất là trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm gạo chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chí về môi trường và an toàn thực phẩm

Bước chuyển lớn từ sản xuất sang phát triển bền vững

Đề án hướng đến việc chuyên canh 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, áp dụng công nghệ hiện đại, sử dụng giống lúa chọn lọc và quy trình canh tác tiên tiến nhằm giảm phát thải, tiết kiệm nước và gia tăng thu nhập cho nông dân. Trọng tâm là xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, từ giống, canh tác, thu hoạch, bảo quản đến chế biến và xuất khẩu.

Đây không chỉ là bước chuyển về kỹ thuật, mà còn là sự chuyển mình về tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang liên kết vùng; từ mục tiêu năng suất sang mục tiêu chất lượng; từ tăng trưởng ngắn hạn sang phát triển bền vững.

Theo nhận định của Thủ tướng, Đề án có ý nghĩa chiến lược không chỉ với vùng Đồng bằng sông Cửu Long mà còn với cả nước, nhất là trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm gạo chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chí về môi trường và an toàn thực phẩm.

Nâng tầm thương hiệu gạo Việt

Một mục tiêu quan trọng của Đề án là xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ xúc tiến các hiệp định thương mại về lúa gạo, bảo đảm đầu ra ổn định và lâu dài (5–10 năm) cho nông dân. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp thiết kế mẫu mã bao bì phù hợp với văn hóa Việt Nam, dễ nhận diện và cạnh tranh tốt ở các thị trường khó tính.

Việc phát triển vùng chuyên canh cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các đối tác nhập khẩu. Đây là cơ hội để gạo Việt bước vào phân khúc cao cấp thay vì phụ thuộc vào thị trường giá rẻ.

Giải bài toán môi trường và sinh kế

Đề án đặt mục tiêu kép: vừa gia tăng năng suất, chất lượng lúa gạo, vừa giảm thiểu phát thải khí nhà kính, một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt ở miền Tây Nam Bộ. Các biện pháp như sử dụng giống lúa ngắn ngày, ít phát thải; quản lý nước tưới tiết kiệm; không đốt rơm rạ sau thu hoạch; sử dụng phân hữu cơ… sẽ được khuyến khích áp dụng đồng bộ.

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp cùng các địa phương rà soát quy hoạch, lựa chọn vùng sản xuất phù hợp, hỗ trợ nông dân tiếp cận tín dụng, kỹ thuật và thị trường. Việc tổ chức lại sản xuất theo mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác, liên kết doanh nghiệp – nông dân cũng được xác định là giải pháp then chốt.

Khắc phục những thách thức còn tồn tại

Tuy nhiên, Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại cần khắc phục. Hiện nay, liên kết vùng, liên kết chuỗi còn yếu; ứng dụng khoa học công nghệ còn hạn chế; hạ tầng phục vụ sản xuất như kênh mương, kho chứa, giao thông nội đồng chưa đồng bộ. Một số địa phương thiếu sự chủ động phối hợp và chưa có kế hoạch cụ thể để triển khai đề án một cách hiệu quả.

Để giải quyết những vấn đề này, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải vào cuộc quyết liệt, làm rõ trách nhiệm từng khâu, từng cấp. Đề án không được triển khai dàn trải, hình thức mà phải có trọng tâm, trọng điểm, mang lại hiệu quả thực chất cho người dân.

Kỳ vọng từ đồng ruộng đến thị trường toàn cầu

Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao không chỉ là một dự án phát triển nông nghiệp, mà là một chiến lược phát triển vùng, kết nối giữa người nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học và chính quyền các cấp. Khi được triển khai hiệu quả, đây sẽ là mô hình mẫu mực về sản xuất nông nghiệp xanh, có khả năng nhân rộng ra nhiều địa phương khác trên cả nước.

Thành công của Đề án không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao hơn cho hạt gạo Việt Nam, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, đảm bảo sinh kế cho hàng triệu nông dân và khẳng định vị thế của gạo Việt trên bản đồ nông sản toàn cầu./.