Hiện trạng ao cá trước và trong quá trình san lấp. Việc liên tục đổ đất làm biến dạng địa hình, thay đổi mục đích sử dụng đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép đang gây nhiều bức xúc trong dư luận. Ảnh PV.

Hạ tầng sinh thái rơi vào vòng xoáy đánh đổi

Nhìn trên bản đồ quy hoạch Thủ đô, vùng ngoại thành vốn được định vị là vùng đệm xanh, mạng lưới ‘túi điều hòa’ có vai trò sống còn trong việc cân bằng sinh thái cho vùng lõi nội đô đang ngày càng ngột ngạt. Thế nhưng, thực tế diễn ra tại xã Thượng Phúc, cụ thể là các thôn Mai Sao, Gia Phúc, Ba Lăng lại đang kể một câu chuyện hoàn toàn ngược lại.

Đó là một câu chuyện nhức nhối khi những bờ xôi ruộng mật, những lòng ao nuôi trồng thủy sản từng gắn bó với sinh kế bao đời của người nông dân đang bị đẩy vào một cuộc chuyển dịch âm thầm nhưng chua xót từ đất thuần nông sang đất công nghiệp bất hợp pháp.

Minh chứng điển hình cho làn sóng ngầm này là vụ việc tại thửa đất số 1, tờ bản đồ số 12 (thôn Mai Sao) thuộc hộ ông Đỗ Văn Chử. Hơn 1.049m² đất nông nghiệp kết hợp ao cá đã bị san phẳng bởi một khối lượng đất cát khổng lồ lên tới 1.500m³.

Sự biến mất của một lòng ao, sự thay đổi cốt nền của một thửa ruộng nghe qua có vẻ chỉ là một vi phạm hành chính mang tính cục bộ. Nhưng dưới lăng kính của các chuyên gia quy hoạch và môi trường, đó là một hành vi ‘bức tử’ trực tiếp vào cấu trúc tự nhiên của đất và nước.

Toàn cảnh khu đất hơn 1.000m² tại thôn Mai Sao, xã Thượng Phúc bị san lấp với số lượng lớn đất các loại, khiến diện tích ao cá và đất nông nghiệp gần như bị xóa bỏ hiện trạng ban đầu. Ảnh PV.

Hệ lụy trước hết nằm ở sự đứt gãy sinh thái khi hàng nghìn khối đất cát nén chặt lên lòng ao, kết cấu phì nhiêu tích tụ hàng thập kỷ bị phá hủy vĩnh viễn, triệt tiêu mạch nước ngầm và khả năng phục hồi canh tác. Nguy hại hơn, hệ thống ao hồ nông thôn chính là hạ tầng thoát nước tự nhiên hữu hiệu nhất. Việc triệt tiêu những ‘chiếc túi chứa’ này giữa bối cảnh thời tiết cực đoan và tốc độ đô thị hóa chóng mặt chính là hành động tự sát về mặt quy hoạch.

Khi mùa mưa bão ập đến, lượng nước bề mặt không còn không gian thẩm thấu và lưu trữ tất yếu sẽ tràn ngập vào khu dân cư, đe dọa trực tiếp đến an sinh của hàng trăm hộ dân xung quanh. Đáng sợ hơn, đằng sau việc nâng cốt nền là một kịch bản ‘tiền trạm’ cho sự mọc lên của các nhà xưởng, kho bãi tự phát.

Việc san lấp đất nông nghiệp với quy mô lớn cần được xem xét, xử lý theo đúng quy định pháp luật nhằm ngăn chặn tiền lệ “vi phạm trước, khắc phục sau”, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đất đai tại địa phương. Ảnh PV.

Tiếng ồn công nghiệp, bụi bặm của xe tải trọng lớn và rác thải xả lậu sẽ nhanh chóng biến những làng quê thanh bình thành những vùng ‘đất chết’ về mặt môi trường. Ở đó không còn là sự phát triển mà là sự đánh đổi cực đoan lấy lợi ích ngắn hạn mà cái giá phải trả thuộc về thế hệ mai sau.

Mệnh lệnh lập lại trật tự nghiêm minh

Trong văn bản phản hồi ngày 19/5/2026, Phòng Kinh tế - UBND xã Thượng Phúc xác nhận, gia đình ông Đỗ Văn Chử đang tiến hành đổ đất màu để nâng cao cốt nền. Cơ quan chức năng cũng khẳng định thửa đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với mục đích là đất nông nghiệp.

Tuy nhiên, điều khiến dư luận quan tâm là việc hàng nghìn mét khối đất được vận chuyển và san lấp trên diện tích đất nông nghiệp, ao cá trong thời gian dài nhưng không bị ngăn chặn ngay từ đầu.

Không chỉ là câu chuyện của hơn 1.000m² đất nông nghiệp và ao cá bị san lấp, vụ việc còn là phép thử đối với tính nghiêm minh của pháp luật. Việc xử lý dứt điểm, khôi phục hiện trạng và làm rõ trách nhiệm liên quan sẽ là thước đo cho quyết tâm của chính quyền trong bảo vệ quỹ đất nông nghiệp và hệ sinh thái địa phương. Ảnh PV.

Phản ứng này bị dư luận đánh giá là một sự xoa dịu yếu ớt, nếu không muốn nói là có dấu hiệu của sự né tránh trách nhiệm. Lực lượng địa chính, trật tự xây dựng ở đâu khi những chuyến xe lậu đầu tiên đổ xuống lòng ao? Tại sao một hành vi vi phạm nghiêm trọng luật đất đai lại có thể dễ dàng đi qua các bộ lọc giám sát của chính quyền cơ sở để rồi biến thành sự việc ‘đã rồi’? Nếu mọi sai phạm quy mô lớn đều có thể dễ dàng hợp thức hóa bằng một tờ giấy cam kết xuê xoa thì tính tôn nghiêm của pháp luật sẽ bị đặt ở đâu?

Thực tế cho thấy, tâm lý làm trước, phạt sau, tồn tại mãi mãi chính là căn bệnh trầm kha đang xé nát quỹ đất ngoại thành. Nó tạo ra một tiền lệ xấu, kích thích lòng tham của các cá nhân khác lách luật để trục lợi, từng bước biến tướng đất nông nghiệp thành các khu nhà xưởng nhếch nhác, phá vỡ hoàn toàn quy hoạch chung của Thủ đô. Đất đai là tài nguyên quốc gia, không phải là món hàng để các nhóm lợi ích nhỏ lẻ tự ý phân chia và chuyển đổi công năng theo tư duy nhiệm kỳ hay lợi ích cục bộ.

Chiến lược giữ gìn hành lang xanh cho TP. Hà Nội phải là mệnh lệnh hành chính bắt buộc, không phải lời kêu gọi chung chung. Thực trạng tại xã Thượng Phúc là một chỉ dấu cho thấy đã đến lúc các cơ quan chức năng của Thành phố cần tổng kiểm tra toàn diện, truy vết trách nhiệm để làm sáng tỏ những khoảng trống trong quản lý địa phương.

Khi sai phạm đã định hình, các văn bản nhắc nhở hay những quyết định xử phạt hành chính mang tính ‘phạt cho tồn tại’ không còn giá trị răn đe. Thượng tôn pháp luật không có vùng cấm chỉ khi những khối đất vi phạm bị đào xới và trả lại mặt bằng sạch, kỷ cương đất đai mới được thiết lập và củng cố vững chắc niềm tin trong nhân dân.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc./.