Dạo quanh một vòng thế giới trong không khí Tết Dương lịch

Tết Dương lịch không chỉ mang ý nghĩa đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mà còn trở thành biểu tượng của sự khởi đầu, đoàn viên và gắn kết cộng đồng.

Tết Dương lịch có nguồn gốc từ thời La Mã cổ đại, gắn với việc lấy ngày 1/1 làm điểm khởi đầu của năm mới trong lịch Julius, sau đó được hoàn thiện và phổ biến rộng rãi cùng lịch Gregorian - hệ lịch đang được phần lớn các quốc gia trên thế giới sử dụng hiện nay. Trải qua dòng chảy lịch sử, Tết Dương lịch không chỉ mang ý nghĩa đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mà còn trở thành biểu tượng của sự khởi đầu, đoàn viên và gắn kết cộng đồng. Hãy cùng dạo một vòng thế giới để khám phá cách năm mới được chào đón tại các quốc gia thuộc nhiều châu lục khác nhau, nơi mỗi phong tục đều mang một sắc màu văn hóa riêng.

Tiếng chuông Big Ben vang vọng khắp London (Vương Quốc Anh).

Châu Âu

Tương tự tục xông đất của người Việt, người Anh cũng có phong tục đón năm mới mang tên “Bước chân đầu tiên” (The First Footing), bắt nguồn từ Scotland vào thời Trung Cổ. Theo quan niệm này, người đầu tiên bước vào nhà đúng thời khắc giao thừa giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi họ được tin là sẽ quyết định vận may của cả gia đình trong suốt năm mới. Người “bước chân đầu tiên” thường mang theo một cục than, một ổ bánh mì và một chai rượu mạnh – những vật tượng trưng cho sự ấm áp, no đủ và sung túc. Khi vào nhà, người này tiến thẳng đến lò sưởi để đặt than, đặt bánh mì lên bàn và rót rượu chúc mừng gia chủ, trước khi gửi lời chúc năm mới tới các thành viên trong gia đình rồi lặng lẽ rời đi bằng cửa sau. Với phong tục này, người Anh đặc biệt kiêng chọn những người có mái tóc đỏ hoặc tóc vàng đến xông nhà, bởi họ tin rằng điều đó có thể mang lại vận rủi cho năm mới.

Bên cạnh đó, người Anh cũng có hình thức mừng tuổi đầu năm, nhưng thay vì tiền lì xì như ở nhiều nước châu Á, họ trao tặng nhau những nhánh tầm gửi – biểu tượng của sự thịnh vượng và may mắn. Vào dịp Tết Dương lịch, hình ảnh những cành tầm gửi nhỏ xuất hiện trên tay người dân Anh đã trở thành nét văn hóa quen thuộc và đầy ý nghĩa.

Tây Ban Nha với phong tục ăn 12 quả nho để đón Tết Dương lịch.

Tây Ban Nha

Tại Tây Ban Nha, không khí đêm giao thừa diễn ra sôi động không kém nhiều quốc gia khác trên thế giới, với những bữa tiệc đếm ngược, ly rượu vang nâng cao và màn pháo hoa rực rỡ bên gia đình, bạn bè. Người dân thường tụ họp trước màn hình tại các quảng trường lớn để cùng chờ đón khoảnh khắc chuyển giao năm mới. Khi tiếng chuông đồng hồ ngân lên tại các quảng trường trung tâm, mọi người sẽ nhanh chóng ăn đủ 12 quả nho tương ứng với 12 tiếng chuông, tượng trưng cho 12 tháng trong năm, với niềm tin rằng nghi thức này sẽ mang lại may mắn và thành công trong suốt năm mới.

Bên cạnh phong tục ăn nho, người Tây Ban Nha còn duy trì truyền thống nâng ly rượu Cava – loại vang sủi được sản xuất theo phương pháp truyền thống, chủ yếu tại vùng Penedès ở đông bắc đất nước – để chúc mừng năm mới. Trong mỗi ly rượu, họ thường thả một vật nhỏ bằng vàng như nhẫn hoặc đồng xu, hoặc ít nhất là một quả dâu đỏ, với mong muốn cầu chúc sự thịnh vượng. Tuy nhiên, những vật này chỉ mang ý nghĩa tượng trưng và tuyệt đối không được uống cùng rượu, bởi điều đó bị xem là điềm xui.

Người Pháp chúc nhau “Bonne année” để chào đón năm mới.

Pháp

Người Pháp từ lâu vẫn được nhắc đến với phong tục “dùng rượu để chào đón năm mới”. Ngay từ đêm giao thừa, các bữa tiệc rượu đã bắt đầu và có thể kéo dài đến tận ngày 3/1. Theo niềm tin truyền thống, trong dịp năm mới, rượu trong nhà phải được uống hết, bởi điều đó tượng trưng cho sự trọn vẹn và may mắn. Ngược lại, nếu rượu còn dư, người ta cho rằng năm mới có thể gặp những điều không thuận lợi.

Bên cạnh các bữa tiệc rượu, ngày đầu năm ở Pháp còn gắn với một phong tục thú vị: quan sát hướng gió để dự đoán vận may của năm sắp tới. Gió Nam được xem là dấu hiệu của một năm thời tiết thuận hòa, yên bình nhưng có thể khá nóng. Gió Tây báo hiệu sự hanh thông cho nghề đánh bắt cá và chăn nuôi bò sữa. Gió Đông thổi báo hiệu mùa màng sẽ bội thu, đời sống sung túc. Trái lại, gió Bắc lại bị xem là điềm báo không lành, gắn với nguy cơ thất bát trong sản xuất nông nghiệp.

Đức với phong tục đón Tết Dương lịch dự đoán vận mệnh với chì nóng chảy.

Đức

Tại Đức, đón năm mới gắn liền với nhiều phong tục mang màu sắc dự đoán vận may. Tiêu biểu nhất là tục nấu chì (Bleigießen), xuất hiện từ thời nước Đức còn chia cắt, khi người dân nung chảy chì rồi nhúng vào nước lạnh để quan sát hình dạng tạo thành và dự đoán tương lai. Những hình thù khác nhau mang ý nghĩa riêng: trái tim hay chiếc nhẫn báo hiệu chuyện hỷ sự, con tàu gợi ý những chuyến đi xa, còn hình con heo tượng trưng cho một năm sung túc.

Bên cạnh các nghi lễ mang tính biểu tượng, ẩm thực giữ vai trò quan trọng trong Tết Dương lịch của người Đức. Cá chép được xem là món ăn không thể thiếu, tượng trưng cho sự thịnh vượng và may mắn, cùng với các loại bánh chiên nhân mứt, bánh mì tạo hình tròn, trái tim hay bát giác nhằm cầu mong điều tốt lành. Trên bàn tiệc giao thừa, nhiều gia đình còn bày đĩa hành tượng trưng cho 12 tháng trong năm và giữ thói quen để lại một chút thức ăn sau nửa đêm với niềm tin năm mới sẽ luôn đủ đầy.

Châu Mỹ

Hàng nghìn người dân và du khách đổ về Quảng trường Thời đại (Times Square) để cùng nhau đếm ngược, chờ đón khoảnh khắc đầu tiên của năm mới.

Mỹ

Vào đêm giao thừa, hàng nghìn người dân và du khách đổ về Quảng trường Thời đại (Times Square) để cùng nhau đếm ngược, chờ đón khoảnh khắc đầu tiên của năm mới. Khi kim đồng hồ điểm đúng 0 giờ, quả cầu pha lê khổng lồ từ từ hạ xuống giữa biển người, kèm theo cơn mưa giấy màu rực rỡ. Trong giây phút ấy, tiếng hô vang “Happy New Year” vang lên khắp quảng trường, mọi người trao nhau những lời chúc tốt đẹp và cùng tung giấy lên không trung như một cách gửi gắm hy vọng cho năm mới.

Sau thời khắc sôi động của giao thừa, những ngày đầu năm ở Mỹ trở nên yên ả hơn. Các cơ quan, trường học tạm nghỉ, người dân dành thời gian sum họp gia đình, thăm hỏi bạn bè hoặc tổ chức những bữa ăn ấm cúng tại nhà. Trong dịp này, người Mỹ thường ăn bắp cải với niềm tin sẽ mang lại may mắn, đồng thời lựa chọn trang phục mang ý nghĩa cầu may: màu vàng cho những ai mong tìm được tình yêu và màu bạc dành cho những người kỳ vọng một năm mới phát tài.

Người dân Canada và phong tục “tắm nước lạnh” chào đón năm mới.

Canada

Một trong những phong tục đón Tết Dương lịch độc đáo nhất ở Canada là hoạt động tắm nước lạnh giữa mùa đông rét buốt. Vào ngày đầu năm mới, bất chấp giới tính hay độ tuổi, nhiều người mặc đồ bơi và cùng nhau lao xuống sông hoặc biển lạnh để chào đón năm mới với niềm tin về sự bình an và hạnh phúc. Phong tục này xuất hiện từ những năm 1920 và dần trở thành hoạt động cộng đồng mang ý nghĩa nhân văn, khi nhiều sự kiện tắm nước lạnh được tổ chức nhằm gây quỹ cho các chương trình từ thiện, đặc biệt là các dự án cung cấp nước sạch tại các nước đang phát triển. Dù nhiệt độ có thể xuống dưới -20°C, hàng nghìn người Canada vẫn hào hứng tham gia tại những địa điểm quen thuộc như Vịnh English (Vancouver) hay sông ở Halifax.

Những năm gần đây, các hoạt động giải trí gắn liền với tuyết và băng như câu cá trên băng, picnic giữa mùa đông hay thư giãn trong bồn nước nóng để ngắm Bắc Cực Quang cũng ngày càng phổ biến. Thay vì hòa vào những màn pháo hoa đông đúc, nhiều người chọn tận hưởng khoảnh khắc năm mới theo cách vô cùng gần gũi với thiên nhiên, giữa khung cảnh tuyết trắng và ánh sáng kỳ ảo của bầu trời phương Bắc.

Châu Á

Nhật Bản vẫn bảo lưu nhiều phong tục truyền thống vào Tết Dương lịch. Ảnh minh họa.

Nhật Bản

Từ năm 1873, Nhật Bản chính thức chuyển sang đón năm mới theo Dương lịch, khép lại truyền thống Tết Nguyên đán kéo dài hàng thế kỷ. Dù không còn ăn Tết Âm lịch, người Nhật vẫn bảo lưu nhiều phong tục mang đậm giá trị tinh thần, phản ánh sự giao thoa giữa tín ngưỡng Thần đạo, Phật giáo và lối sống hiện đại. Trước thềm năm mới, các gia đình trang trí nhà cửa bằng kadomatsu, shimekazari hay kagami mochi – những vật phẩm mang ý nghĩa xua đuổi điều xấu, cầu mong mùa màng bội thu và sự thịnh vượng. Song song với đó là truyền thống dọn dẹp nhà cửa kỹ lưỡng (osoji), như một cách gột rửa những điều cũ kỹ để sẵn sàng đón chào khởi đầu mới.

Trong những ngày đầu năm, các hoạt động mang tính nghi lễ và cộng đồng tiếp tục được duy trì. Trẻ em háo hức nhận otoshidama – tiền mừng tuổi trong phong bì từ người lớn, trong khi nhiều gia đình đến chùa, đền để nghe tiếng chuông giao thừa và thực hiện hatsumode – chuyến viếng thăm đầu tiên trong năm nhằm cầu bình an. Không ít người Nhật còn dậy sớm để ngắm hatsuhinode, bình minh đầu tiên của năm mới, như một biểu tượng của hy vọng và tái sinh. Bên cạnh đó, phong tục gửi thiệp chúc mừng năm mới (nengajo) và thưởng thức những món ăn truyền thống như mì soba vẫn góp phần tạo nên không khí trang trọng, ấm áp cho Tết Dương lịch – một cái Tết mang hình thức phương Tây nhưng thấm đẫm bản sắc văn hóa Nhật Bản.

Tết Dương lịch tại Trung Quốc.

Trung Quốc

Dịp Tết Dương lịch ở Trung Quốc không được coi là ngày lễ lớn như Tết Âm lịch, nhưng vẫn có nhiều phong tục đón chào năm mới khá sinh động. Khoảng ngày 1/1, mọi người thường tổ chức các buổi liên hoan, treo biểu ngữ chúc mừng và tham gia các hoạt động tập thể để tạo không khí vui vẻ nhân dịp năm mới. Ngày nay, du lịch cũng trở thành một lựa chọn phổ biến khi nhiều gia đình tranh thủ kỳ nghỉ ngắn để khám phá các địa phương khác nhau.

Ở một số vùng nông thôn, vẫn còn những phong tục truyền thống như đốt pháo, giết gà hay cúng bái tổ tiên rồi quây quần bên bữa cơm đoàn viên, tạo nên không khí gia đình ấm áp trong ngày đầu năm. Không chỉ dừng lại ở các buổi tiệc hay hoạt động chung, người Trung Quốc còn giữ một số nét văn hóa ẩm thực và tặng quà trong dịp này. Trong các bữa ăn ngày Tết Dương lịch, các món như sủi cảo và bánh trôi thường xuất hiện trên bàn, tượng trưng cho sự giàu có và đoàn tụ của gia đình trong năm mới. Việc trao tặng quà cho bạn bè, người thân cũng là cách để gửi gắm lời chúc an lành và gắn kết các mối quan hệ trong dịp đầu năm.

Tết Dương lịch tại Hàn Quốc.

Hàn Quốc

Dù Tết Nguyên đán (Seollal) vẫn là lễ hội quan trọng nhất trong năm, Tết Dương lịch tại Hàn Quốc cũng được đón chào trong không khí trang nghiêm và ấm cúng. Vào ngày đầu năm, các gia đình thường sum họp, cùng thưởng thức những món ăn truyền thống, đặc biệt là tteokguk – canh bánh gạo mang ý nghĩa tượng trưng cho sự trưởng thành, sức khỏe và những khởi đầu tốt đẹp trong năm mới. Một nét văn hóa tiêu biểu trong dịp này là nghi thức sebae, khi con cháu cúi đầu chào ông bà, cha mẹ để bày tỏ sự kính trọng và gửi lời chúc an lành. Đáp lại, người lớn trao tiền mừng tuổi với mong muốn con cháu gặp nhiều may mắn và đạt được thành công. Với người Hàn Quốc, Tết Dương lịch không chỉ đơn thuần là kỳ nghỉ đầu năm, mà còn là dịp để vun đắp tình cảm gia đình và gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp.

Cape Town tổ chức bắn pháo hoa đón năm mới tại V&A Waterfront.

Châu Phi

Kenya và Zimbabwe được xem là hai điểm đến có các hoạt động chào đón năm mới sôi động bậc nhất tại châu Phi. Tại Kenya, lễ hội âm nhạc Kilifi diễn ra ở thị trấn ven biển cùng tên, nằm giữa Mombasa và Malindi, kéo dài từ ngày 30/12 đến 2/1. Sự kiện được tổ chức trên khu đất rộng khoảng 80.000 m², dưới những tán cây bao báp cổ thụ, quy tụ đông đảo DJ và ca sĩ cùng hệ thống gian hàng ẩm thực, đồ uống phong phú. Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức đốt một tác phẩm điêu khắc mang tính biểu tượng, thể hiện mong ước gạt bỏ điều cũ để mở ra một khởi đầu mới đầy hy vọng.

Tại Nam Phi, Cape Town là một trong những thành phố lý tưởng để chào đón thời khắc giao thừa với hàng loạt bữa tiệc trải khắp đô thị. Nổi bật nhất là khu phức hợp Victoria & Alfred Waterfront – địa điểm tổ chức lễ đón năm mới lớn nhất cả nước, với các cuộc diễu hành sôi động và màn pháo hoa rực rỡ. Du khách có thể dạo quanh các quán bar, thưởng thức nhạc sống và các màn trình diễn đường phố. Với những ai yêu thích trải nghiệm khác biệt, việc chinh phục đỉnh núi Lion’s Head để ngắm pháo hoa từ trên cao, nhìn ánh sáng rực rỡ hòa vào màn đêm của vịnh Table, hứa hẹn mang lại một khoảnh khắc khởi đầu năm mới khó quên.

Châu Úc

Pháo hoa thắp sáng bầu trời phía trên Cầu cảng Sydney và Nhà hát Opera ở Australia.

Austalia

Australia là một trong những quốc gia bước sang năm mới sớm nhất trên thế giới, mang đến một không khí giao thừa hoàn toàn đối lập với nhiều nơi khác. Khi phần lớn các quốc gia đang chìm trong mùa đông lạnh giá với lò sưởi, áo len và rượu vang nóng, thì Australia lại đón năm mới giữa tiết trời mùa hè oi ả, có lúc lên tới gần 40°C. Vì vậy, người dân thường chọn cách tổ chức dã ngoại, cắm trại ven biển hay tụ tập ngoài trời trong trang phục thoải mái, mát mẻ. Đường phố trở nên rộn ràng với tiếng cười nói và âm nhạc, còn các hoạt động ngoài trời như đua thuyền, đua ngựa hay khám phá thiên nhiên cũng được ưa chuộng trong dịp này.

Bên cạnh những bữa tiệc sôi động, pháo hoa là điểm nhấn không thể thiếu trong đêm giao thừa tại Australia. Khi kim đồng hồ chạm mốc 0 giờ, bầu trời Sydney lập tức bừng sáng trong “bữa tiệc ánh sáng” hoành tráng, với Cầu Cảng Sydney trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của toàn cầu. Những màn pháo hoa được dàn dựng công phu, sử dụng hàng tấn pháo, tạo nên khung cảnh rực rỡ và ấn tượng, được truyền hình trực tiếp tới hàng tỷ khán giả trên khắp thế giới.