Căn cứ pháp lý và hệ luỵ của hành vi tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp

Quán cà phê Mục đồng (QL1A, xã Lộc An, Tp. Huế), một công trình xây dựng trái phép trên đất nuôi trồng thủy sản (thửa đất số 46, tờ bản đồ số 68)

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu mở rộng không gian sinh hoạt, sản xuất, thời gian qua tại nhiều địa phương đã xuất hiện tình trạng người dân tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Hành vi này không chỉ làm phá vỡ quy hoạch sử dụng đất, ảnh hưởng đến quỹ đất sản xuất nông nghiệp mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy đối với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo quy định của Luật Đất đai 2024, việc sử dụng đất phải đúng mục đích được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng đất. Mọi trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất thuộc diện phải xin phép đều phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi thực hiện.

Nhà hàng Phương Vinh (xã Lộc An, Tp. Huế), một công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, lấn chiếm đất, bờ kè, bờ sông Truồi

Để tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai, Chính phủ đã ban hành Nghị định 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Đối với hành vi sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép:

Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, mức phạt nêu trên được áp dụng với cá nhân vi phạm. Mức phạt tiền theo thẩm quyền đối với một hành vi vi phạm hành chính của tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Ngoài ra, để xử lý hành vi vi phạm tiếp diễn, tại điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định: "Đối với các hành vi vi phạm hành chính không thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này là hành vi đang thực hiện thì thời điểm để tính thời hiệu xử phạt là thời điểm người có thẩm quyền thi hành công vụ phát hiện hành vi vi phạm". Như vậy, cơ quan chức năng có thể: tiếp tục kiểm tra, lập biên bản vi phạm mới và tiếp tục ban hành quyết định xử phạt nếu phát hiện hành vi vi phạm còn tiếp diễn hoặc áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Đặc biệt, Nhà nước có thể thu hồi đất đối với một số trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, theo Điều 81 Luật Đất đai 2024.

Một trạm cân xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp tại Tỉnh lộ 14E (ngã 3 Đá Dầm, nối Tỉnh lộ 14B) thuộc xã Lộc An, Tp. Huế

Để tránh các rủi ro và hệ luỵ pháp lý, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân khi có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất cần phải thực hiện đầy đủ thủ tục xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo đúng quy định của Luật Đất đai năm 2024. Người sử dụng đất chỉ được phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất sau khi được cơ quan chức năng có thẩm quyền chấp thuận và hoàn tất nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Trong bối cảnh nhiều địa phương đang tập trung xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nâng cao giá trị đất sản xuất và bảo vệ tài nguyên đất, người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, thực hiện đầy đủ các thủ tục xin chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định. Việc sử dụng đất đúng quy hoạch, đúng mục đích không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn góp phần giữ gìn quỹ đất nông nghiệp, phục vụ chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của quốc gia./.