Cần cơ chế để động viên nông dân sản xuất lúa phát thải thấp

“Việc ưu tiên sản lượng và thu nhập trước mắt đã làm hạn chế việc thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường trong quá trình sản xuất” - Ảnh: Tuấn Nguyễn.

Sáng 8/10, Viện Nghiên cứu Lúa gạo quốc tế (IRRI) và Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ NN-PTNT) tổ chức Hội thảo “Cơ hội và giải pháp kỹ thuật cho chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng ĐBSCL”.

Theo IRRI, công nghệ sản xuất lúa giảm phát thải có thể giúp giảm khoảng 65% lượng khí thải metan. Cụ thể, cải thiện quản lý nước thông qua phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) giúp giảm trung bình 33% khí CH4; không đốt rơm giúp giảm lên đến 15% khí; vùi rơm kết hợp AWD giảm lên đến 10% và trồng lúa ngắn ngày làm giảm 7% lượng khí thải nhà kính.

Tuy nhiên, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt Lê Thanh Tùng cho biết, một trong những trở ngại lớn trong nỗ lực giảm phát thải từ sản xuất lúa là các địa phương hiện nay vẫn tập trung chủ yếu vào mục tiêu kinh tế và an ninh lương thực, trong khi vấn đề giảm phát thải chưa được chú trọng đầy đủ.

Ông Tùng nhận xét: “Việc ưu tiên sản lượng và thu nhập trước mắt đã làm hạn chế việc thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường trong quá trình sản xuất”.

Bên cạnh đó, thiếu cơ chế cụ thể để động viên nông dân chuyển sang sản xuất lúa phát thải thấp cũng là một thách thức đáng kể. Khi không có chính sách khuyến khích rõ ràng, nông dân thường không có động lực để thay đổi các phương pháp canh tác truyền thống vốn phát thải cao, dẫn đến khó khăn trong việc mở rộng quy mô các biện pháp giảm phát thải.

Còn thiếu cơ chế để động viên nông dân sản xuất lúa phát thải thấp - Ảnh: Lê Thanh Tùng.

Ngoài ra, nhiều vùng sản xuất lúa hiện nay vẫn gặp khó khăn về hạ tầng, đặc biệt là hệ thống thủy lợi, chưa đáp ứng được yêu cầu để triển khai các biện pháp giảm phát thải như phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ (AWD). Điều này khiến việc áp dụng công nghệ mới trở nên khó khăn và không đồng đều giữa các địa phương.

Chi phí để áp dụng các quy trình canh tác lúa phát thải thấp hiện nay vẫn còn cao, vượt quá khả năng tài chính của nhiều nông dân. Điều này khiến cho việc tiếp cận và thực hiện các biện pháp giảm phát thải trở nên khó khăn, đặc biệt là đối với những nông hộ có quy mô sản xuất nhỏ.

Cũng tại Hội thảo, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Bùi Bá Bổng - Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cho biết: Tuy nông dân không quan tâm nhiều đến vấn đề giảm phát thải, họ lại rất có ý thức về sản xuất bền vững và hoàn toàn có khả năng tham gia vào quy trình này.

Khái niệm "phát thải thấp" vẫn còn mới mẻ và khó tiếp cận với người sản xuất, nhưng khái niệm “green” (xanh) sẽ dễ tiếp nhận hơn nhờ có nhiều động lực khuyến khích. Hiện tại, VIETRISA đang tập trung xây dựng một thương hiệu gạo bền vững với kế hoạch hoàn tất thủ tục đăng ký bảo hộ cho nhãn hiệu "Gạo Việt Nam xanh và phát thải thấp" trong tháng này.